Chromogisaurus

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Korekta:
Tomasz Skawiński


Chromogisaurus (chromogizaur)
Długość: ok. 2 m
Masa: ok. 10 kg
Miejsce występowania: Argentyna – San Juan

formacja Ischigualasto

Czas występowania

252 201 145
66

ok. 231 Ma

późny trias (środkowy karnik)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Sauropodomorpha

? Guaibasauridae

Saturnaliinae

Mapa znalezisk:
Wczytywanie mapy…

Chromogisaurus to rodzaj wczesnego zauropodomorfa żyjącego w późnym triasie na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej.

Odkrycie i etymologia

Holotyp Chromogisaurus novasi został odkryty jesienią 1988 roku przez członków argentyńsko-amerykańskiej wyprawy paleontologicznej w Valle Pintado, w osadach formacji Ischigualasto. Obejmuje on trzy kręgi ogonowe, szewron, niekompletną kość łopatkowo-kruczą, kości obręczy miednicznej i kończyn tylnych oraz kilka niezidentyfikowanych fragmentów (Martínez i in. 2013). Ezcurra (2010) opisał również kilka innych elementów, jednak niektóre z nich mogą nie należeć do chromogizaura; np. szczątek opisany przez Ezcurrę jako proksymalny fragment kości łokciowej został zinterpretowany przez Martíneza i in. (2013) jako tylny fragment żuchwy rynchozaura.

Nazwa Chomogisaurus novasi pochodzi od greckich słów chroma (kolor), gi (ziemia) oraz sauros (jaszczur) i odnosi się do miejsca znalezienia holotypu (Valle Pintado, czyli Malowanej Doliny), zaś epitet gatunkowy honoruje argentyńskiego paleontologa Fernanda Novasa.

Budowa

Chromogizaur był względnie niewielkim zwierzęciem – osiągał prawdopodobnie ok. 2 m długości i masę ok. 10 kg. Szwy neurocentralne kręgów ogonowych są zasklepione, co wskazuje, że holotyp był osobnikiem dorosłym lub bliskim dorosłości (Ezcurra 2010). Ogólną budową przypominał inne wczesne zauropodomorfy, takie jak Saturnalia, Panphagia, Eoraptor i Guaibasaurus (dwa ostatnie taksony mogą jednak nie być zauropodomorfami). Panewka stawu biodrowego była częściowo zasłonięta przez grzebień nadpanewkowy, choć prawdopodobnie jej środek nie był skostniały (Ezcurra 2010, Martínez i in. 2013).

Filogeneza

Ezcurra (2010) wyróżnił dwie autapomorfie chromogizaura: boczną powierzchnię kości udowej z dobrze wykształconym dołem tuż poniżej półki krętarzowej oraz II kość śródstopia z silnie asymetrycznymi grzbietobrzusznie kłykciami dystalnymi. Martínez i in. (2013) potwierdzili tylko drugą z nich. Jako kolejną autapomorfię wyróżnili pofałdowanie, biegnące równolegle do przedniej krawędzi kości strzałkowej. Poza tym od innych dinozaurów odróżnia go unikatowa kombinacja cech, w związku z czym zarówno Ezcurra (2010), jak i Martínez i in. (2013) uznają Chromogisaurus za ważny takson.

Według Ezcurry (2010) Chromogisaurus należy do Guaibasauridae, najbardziej bazalnego kladu zauropodomorfów, gdzie jego taksonem siostrzanym jest Saturnalia. Pozycja filogenetyczna guajbazaura jest jednak bardzo niepewna – np. w analizie Martíneza i in. (2013) jest on teropodem. Potwierdza ona jednak bliskie pokrewieństwo chromogizaura z saturnalią, choć według niej są one bliżej spokrewnione z zauropodami niż np. Panphagia.

Paleobiologia

Nie odkryto czaszki chromogizaura, trudno więc określić, czym się on żywił. Kość piszczelowa była nieco dłuższa od udowej, co wskazuje na zdolność do stosunkowo szybkiego biegu (Ezcurra 2010). Zgrubienie na grzebieniu nadpanewkowym kości biodrowej biegło pod kątem ok. 23° w stosunku do kręgosłupa – możliwe, że pod takim kątem pochylony był tułów zwierzęcia podczas szybkiego biegu. Jeśli tak, chromogizaur był prawdopodobnie w pełni dwunożny, podobnie jak inne wczesne zauropodomorfy (Delcourt i in. 2012).

Spis gatunków

Chromogisaurus Ezcurra, 2010
C. novasi Ezcurra, 2010

Bibliografia

  • Delcourt R., de Azevedo S.A.G., Grillo O.N., Deantoni F.O. 2012. Biomechanical comments about Triassic dinosaurs from Brazil. Papéis Avulsos de Zoologia (São Paulo) 52: 341–347. doi:10.1590/S0031-10492012002900001.
  • Ezcurra M.D. 2010. A new early dinosaur (Saurischia: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of Argentina: a reassessment of dinosaur origin and phylogeny. Journal of Systematic Palaeontology 8: 371–425. doi:10.1080/14772019.2010.484650.
  • Martínez R.M., Apaldetti C., Abelin D. 2013 [2012]. Basal sauropodomorphs from the Ischigualasto Formation. Society of Vertebrate Paleontology Memoir 12: 51–69. doi:10.1080/02724634.2013.819361.