Manidens

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Tomasz Skawiński
Korekta: Marcin Szermański, Maciej Ziegler, Mateusz Tałanda


Manidens (manidens)
Długość 50-80 cm
Masa 3 kg (?)
Dieta roślinożerny
Miejsce Argentyna - Chubut

(formacja Cañadón Asfalto)

Czas
252 201 145
66

179-176 Ma

wczesna jura (toark)

Systematyka Dinosauria

Ornithischia

Heterodontosauridae

Heterodontosaurinae

Manidens.jpg
Zachowane fragmenty szkieletu i zdjęcia niektórych elementów holotypu.
Fig. 1 z Pol et al., 2011.
Mapa znalezisk
Wczytywanie mapy…


Wstęp

Manidens to rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z rodziny Heterodontosauridae żyjącego we wczesnej jurze na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej.

Budowa

Żuchwa bez kości przedzębowej mierzy 63 mm długości, co sugeruje, że cała mierzyła prawdopodobnie nie więcej niż 75 mm, czyli w przybliżeniu tyle, ile żuchwa fruitadensa – jednego z najmniejszych znanych dinozaurów ptasiomiednicznych, także należącego do Heterodontosauridae. Podobnie jak inne bazalne ptasiomiedniczne, Manidens miał okrągłe i duże oczodoły i stosunkowo krótki pysk. Długość całego zwierzęcia Pol i współpracownicy szacują na około 50–60 cm. W żuchwie nie występowało okno żuchwowe. Podobnie jak u innych heterodontozaurydów, uzębienie manidensa jest silnie heterodontyczne, jednak ze względu na niekompletność materiału kopalnego dokładna liczba zębów nie może być ustalona. Obecne były powiększone zęby przypominające kły, charakterystyczne dla wielu przedstawicieli tej grupy.

Pozycja filogenetyczna

Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Pola i współpracowników, Manidens jest heterodontozaurydem bardziej zaawansowanym niż późniejsze od niego Tianyulong i Fruitadens i siostrzanym dla kladu obejmującego występujące na terenach dzisiejszej południowej Afryki rodzaje Heterodontosaurus, Abrictosaurus, Lycorhinus oraz takson reprezentowany przez okaz BMNH A100 (wg Sereno to Lycorhinus). Sereno (2012) uważa go za takson siostrzany względem Pegomastax.

Historia odkryć, lokalizacja, etymologia

Manidens został opisany w 2011 roku przez Diego Pola, Olivera Rauhuta i Marcosa Becerrę na podstawie niekompletnego szkieletu (MPEF-PV 3211) obejmującego większą część czaszki i żuchwy, kręgi szyjne, tułowiowe i krzyżowe, lewą łopatkę i kości krucze oraz niemal kompletną obręcz miedniczną.

Rekonstrukcja czaszki Manidens - na górze wg Pola i in., na dole wg Sereno. Źródło: Sereno, 2012.

Holotyp wydobyto ze wczesnojurajskich osadów formacji Cañadón Asfalto w argentyńskiej prowincji Chubut, w lokalizacji Queso Rallado, położonej około 2,3 km na zachód od wioski Cerro Cóndor. Wiek warstw Cañadón Asfalto często oceniano na kelowejoksford (166-157 milionów lat), jednak nowsze analizy uranowo-ołowiowe sugerują, że formacja ta może mieć 179-176 mln lat. Oprócz holotypu do Manidens przypisano również pojedyncze tylne zęby odnalezione w tej samej lokalizacji.

Nazwa Manidens pochodzi od łacińskich słów manus („ręka”) i dens („ząb”), co odnosi się do tylnych zębów manidensa, kształtem przypominających ludzką dłoń. Epitet gatunkowy gatunku typowego, condorensis, odnosi się do wioski Cerro Cóndor, w pobliżu której odnaleziono holotyp.

Spis gatunków

Manidens Pol, Rauhut i Becerra, 2011
M. condorensis Pol, Rauhut i Becerra, 2011

Bibliografia

Cúneo, R., Ramezani, J., Scasso, R., Pol, D., Escapa, I., Zavattieri, A.M., Bowring, S.A. 2013. High-precision U–Pb geochronology and a new chronostratigraphy for the Cañadón Asfalto Basin, Chubut, central Patagonia: Implications for terrestrial faunal and floral evolution in Jurassic. Gondwana Research, t. 24, str. 1267–1275. doi: 10.1016/j.gr.2013.01.010.

Pol, D., Rauhut, O.W.M., Becerra, M. 2011. A Middle Jurassic heterodontosaurid dinosaur from Patagonia and the evolution of heterodontosaurids. Naturwissenschaften, t. 98, nr 5, str. 369–379. doi:10.1007/s00114-011-0780-5.

Sereno, P.C. 2012. Taxonomy, morphology, masticatory function and phylogeny of heterodontosaurid dinosaurs. ZooKeys, t. 226, str. 1–225. doi:10.3897/zookeys.226.2840