Alcmonavis: Różnice pomiędzy wersjami
m |
|||
| (Nie pokazano 2 wersji utworzonych przez jednego użytkownika) | |||
| Linia 8: | Linia 8: | ||
|masa = | |masa = | ||
|dieta = mięsożerny | |dieta = mięsożerny | ||
| − | |miejsce = [[Niemcy]] | + | |miejsce = [[Niemcy]] - Bawaria |
<small>([[formacja]] [[Mörnsheim]])</small> | <small>([[formacja]] [[Mörnsheim]])</small> | ||
| − | |czas = {{Występowanie| | + | |czas = {{Występowanie|149.2|149}} |
| − | ok. | + | ok. 149 [[Ma]]<br> |
<small>[[późna jura]] (wczesny [[tyton]])</small> | <small>[[późna jura]] (wczesny [[tyton]])</small> | ||
|systematyka = | |systematyka = | ||
[[Dinosauria]] | [[Dinosauria]] | ||
| + | |||
| + | [[Saurischia]] | ||
[[Theropoda]] | [[Theropoda]] | ||
| Linia 26: | Linia 28: | ||
[[Avialae]] | [[Avialae]] | ||
|grafika = Alcmonavis_holotype.png | |grafika = Alcmonavis_holotype.png | ||
| − | |podpis = Holotyp. Źródło: Rauhut i in., 2019. | + | |podpis = Holotyp. Źródło: Rauhut i in., 2019. [https://elifesciences.org/articles/43789] |
|PorównanieGrupa = | |PorównanieGrupa = | ||
|PorównanieDługość = | |PorównanieDługość = | ||
|mapa = | |mapa = | ||
}} | }} | ||
| − | |||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Alcmonavis'' to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - ''[[Archaeopteryx]]''. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa, następnie został uznany za osobny rodzaj | + | ''Alcmonavis'' to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - ''[[Archaeopteryx]]''. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa, następnie został uznany za osobny rodzaj. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| Linia 42: | Linia 43: | ||
==Budowa i paleobiologia== | ==Budowa i paleobiologia== | ||
| − | ''Alcmonavis'' był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. ''Alcmonavis'' cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest'') kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż ''[[Archaeopteryx]]''. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami. Badania morfometryczne (O'Connor i Marugán-Lobón, 2026) wykazały | + | ''Alcmonavis'' był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. ''Alcmonavis'' cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest'') kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż ''[[Archaeopteryx]]''. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami. |
| + | |||
| + | ==Kwestia odrębności od ''[[Archaeopteryx]]''== | ||
| + | Badania morfometryczne (O'Connor i Marugán-Lobón, 2026) wykazały, że ''Alcmonavis'' jest nieodróżnialny od archeopteryksa, a domniemane różnice wynikają najprawdopodobniej z ontogenezy. Do innych wniosków doszli Foth i Rauhut, którzy wyliczyli osiem różnic między alkmonawisem a archeopteryksem. Ponadto w przeprowadzonej przez nich analizie filogenetycznej nie tworzą one kladu, a ''Alcmonavis'' jest bliższy ''Sapeornis'' i grupie Euavialae. | ||
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
| Linia 54: | Linia 58: | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
| − | <small>Rauhut, O.W.M, | + | <small>Foth, C., & Rauhut, O. W. M. (2026). "Considerations on the taxonomy of Late Jurassic Avialae (Theropoda) from the Solnhofen Archipelago." Fossil Record 29(2): 731-758. [[doi:10.3897/fr.29.200245]]. |
| + | |||
| + | O’Connor, J. K., & Marugán-Lobón, J. (2026). "Evaluating variation in Solnhofen avialans." Biology Letters. 22 (3): 20250601. [[doi:10.1098/rsbl.2025.0601]]. | ||
| + | Rauhut, O. W. M., Tischlinger, H., & Foth, C. (2019). "A non-archaeopterygid avialan theropod from the Late Jurassic of southern Germany". eLife 8: e43789. https://doi.org/10.7554/elife.43789</small> | ||
[[Kategoria:Avialae]] | [[Kategoria:Avialae]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:42, 10 paź 2026
| Autor: | Kamil Kamiński |
| Alcmonavis | |
|---|---|
| Dieta | mięsożerny |
| Miejsce | Niemcy - Bawaria |
| Czas |
ok. 149 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Holotyp. Źródło: Rauhut i in., 2019. [1] | |
Wstęp
Alcmonavis to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - Archaeopteryx. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa, następnie został uznany za osobny rodzaj.
Etymologia
Nazwa Alcmonavis pochodzi od słowa Alcmona, będącego celtyckim oznaczeniem rzeki Altmühl w rejonie Solnhofen w Niemczech, oraz łacińskiego avis („ptak”). Epitet gatunkowy honoruje Rolanda Pöschla, który odkrył szczątki i przewodził pracom wykopaliskowym.
Materiał kopalny
Holotyp (SNSB-BSPG 2017 I 133) to niemal kompletne, częściowo artykułowane prawe skrzydło.
Budowa i paleobiologia
Alcmonavis był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. Alcmonavis cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. deltopectoral crest) kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż Archaeopteryx. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami.
Kwestia odrębności od Archaeopteryx
Badania morfometryczne (O'Connor i Marugán-Lobón, 2026) wykazały, że Alcmonavis jest nieodróżnialny od archeopteryksa, a domniemane różnice wynikają najprawdopodobniej z ontogenezy. Do innych wniosków doszli Foth i Rauhut, którzy wyliczyli osiem różnic między alkmonawisem a archeopteryksem. Ponadto w przeprowadzonej przez nich analizie filogenetycznej nie tworzą one kladu, a Alcmonavis jest bliższy Sapeornis i grupie Euavialae.
Spis gatunków
| Alcmonavis | Rauhut, Tischlinger i Foth, 2019 |
| A. poeschli | Rauhut, Tischlinger i Foth, 2019 |
Bibliografia
Foth, C., & Rauhut, O. W. M. (2026). "Considerations on the taxonomy of Late Jurassic Avialae (Theropoda) from the Solnhofen Archipelago." Fossil Record 29(2): 731-758. doi:10.3897/fr.29.200245.
O’Connor, J. K., & Marugán-Lobón, J. (2026). "Evaluating variation in Solnhofen avialans." Biology Letters. 22 (3): 20250601. doi:10.1098/rsbl.2025.0601.
Rauhut, O. W. M., Tischlinger, H., & Foth, C. (2019). "A non-archaeopterygid avialan theropod from the Late Jurassic of southern Germany". eLife 8: e43789. https://doi.org/10.7554/elife.43789
