|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{DISPLAYTITLE:''Geminiraptor''}}
| + | #PATRZ [[Falcarius]] |
| − | {{Opis
| |
| − | |Autor = [[Tomasz Skawiński]]
| |
| − | |Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Michał Siedlecki]]
| |
| − | |nazwa = ''Geminiraptor'' (geminiraptor)
| |
| − | |długość = 2 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.</ref>
| |
| − | |wysokość = 70 cm (w biodrach)<ref name="Molina-Larramendi"></ref>
| |
| − | |masa = 16 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
| |
| − | |dieta = ?mięsożerny/?wszystkożerny
| |
| − | |miejsce = [[USA]] - Utah
| |
| − | <small>([[formacja]] [[Cedar Mountain]] - dolna część ogniwa Yellow Cat)</small>
| |
| − | |czas = {{Występowanie|139|134.6}}
| |
| − | ok. 139-134,6 [[Ma]]<br>
| |
| − | <small> [[wczesna kreda]] ([[walanżyn]])</small>
| |
| − | |systematyka =
| |
| − | [[Dinosauria]]
| |
| − |
| |
| − | [[Saurischia]]
| |
| − | | |
| − | [[Theropoda]]
| |
| − | | |
| − | [[Tetanurae]]
| |
| − | | |
| − | [[Coelurosauria]]
| |
| − | | |
| − | [[Paraves]]
| |
| − | | |
| − | [[Troodontidae]]
| |
| − | | |
| − | ?[[Troodontinae]]
| |
| − | |grafika = Geminiraptor NT.jpg
| |
| − | |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa geminiraptora. Autor: Nobu Tamura. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Geminiraptor_NT.jpg]
| |
| − | |PorównanieGrupa =
| |
| − | |PorównanieDługość =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | }}
| |
| − | == Wstęp ==
| |
| − | ''Geminiraptor'' to [[rodzaj]] [[Theropoda|teropoda]] z rodziny [[Troodontidae]] żyjącego we wczesnej kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej.
| |
| − | | |
| − | == Historia odkryć i etymologia ==
| |
| − | ''Geminiraptor'' został opisany w 2010 roku przez [[Phil Senter|Phila Sentera]] i współpracowników na [[holotyp|podstawie]] kości szczękowej (CEUM 73719)<ref>Senter i in. podali numer katalogowy CEUM 7319, co sprostował [[Kenneth Carpenter]] w [http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?inReplyTo=info%3Adoi%2F10.1371%2Fannotation%2F1da07b25-d3db-45e3-a063-c57958012b28&root=info%3Adoi%2F10.1371%2Fannotation%2F1da07b25-d3db-45e3-a063-c57958012b28 komentarzu] do ich publikacji.</ref> odkrytej w dolnej części ogniwa Yellow Cat w [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]] w Utah, w lokalizacji Suarez Site, datowanej prawdopodobnie na [[walanżyn]]. Licznie występują tam szczątki [[Therizinosauria|terizinozaurów]] ''[[Falcarius]]''.
| |
| − | Nazwa ''Geminiraptor'' pochodzi od łacińskiego słowa ''geminae'' („bliźnięta”) oraz greckiego ''raptor'' („rabuś”), będącego częstym składnikiem nazw systematycznych [[Deinonychosauria|deinonychozaurów]]. Nazwa gatunkowa [[gatunek typowy|gatunku typowego]], ''suarezarum'' – podobnie jak [[rodzaj]]owa – honoruje geolożki bliźniaczki Celinę i Marinę Suarez, które odkryły lokalizację Suarez.
| |
| − | | |
| − | ==Materiał kopalny==
| |
| − | [[Plik:Geminiraptor.png|thumb|Holotyp ''Geminiraptor suarezarum''. Źródło: Senter i in., 2010 [http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0014329]]]
| |
| − | [[Holotyp]] (CEUM 7319) to niekompletna kość szczękowa.
| |
| − | == Budowa ==
| |
| − | ''Geminiraptor'' osiągał stosunkowo duże rozmiary, znacznie większe niż inne wczesnokredowe troodonty, i dorównywał późnokredowym przedstawicielom tej grupy – [[Byronosaurus|byronozaurowi]], [[troodon]]owi i [[zanabazar]]owi. Zachowana część kości szczękowej mierzy 95 mm długości, 30 wysokości i 20 szerokości na wysokości szóstego zębodołu. W [[holotyp]]ie zachowało się dziewięć zębodołów, jednak przed nimi znajdowały się prawdopodobnie co najmniej trzy kolejne, a za nimi – siedem. Dół przedoczodołowy zajmuje stosunkowo dużą powierzchnię z boku czaszki, nieco przed [[okno przedoczodołowe|oknem przedoczodołowym]]. U geminiraptora okno promaksillarne nie zanikło ani nie zlało się z oknem szczękowym, jak miało to miejsce u [[Saurornithoides|zaurornitoid]]a i zanabazara.
| |
| − | | |
| − | == Systematyka ==
| |
| − | [[Plik:Senter i in., 2010troo.jpg|thumb|Pozycja filogenetyczna geminiraptora według Sentera i in., 2010 [http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0014329]]]
| |
| − | Według [[analiza filogenetyczna|analizy filogenetycznej]] przeprowadzonej przez Sentera i współpracowników na [[drzewo filogenetyczne|drzewie]] ścisłej zgodności wygenerowanym z 1944 drzew o długości 1285 stopni ''Geminiraptor'' znajduje się w [[politomia|politomii]] z [[rodzaj]]ami ''[[Mei]]'', ''[[Byronosaurus]]'', ''[[Sinornithoides]]'', ''[[Sinusonasus]]'' oraz [[klad]]em obejmującym rodzaje ''[[Troodon]]'', ''[[Saurornithoides]]'' i ''[[Zanabazar]]''. Stopniowo coraz odleglejszymi [[grupa zewnętrzna|grupami zewnętrznymi]] dla tego [[klad]]u są ''[[Sinovenator]]'' i ''[[Anchiornis]]''. Wczesnokredowy wiek formacji Cedar Mountain dowodzi, że Troodontidae osiągnęły stosunkowo duże rozmiary jeszcze we wczesnej kredzie. ''Geminiraptor'' jest też jedynym niekwestionowanym północnoamerykańskim wczesnokredowym troodontem. [[Mortimer]] (online) uważa go za przedstawiciela podrodziny [[Troodontinae]].
| |
| − | | |
| − | == Spis gatunków ==
| |
| − | {| class="wikitable"
| |
| − | | {{V|''Geminiraptor''}}
| |
| − | | {{Kpt|[[Phil Senter|Senter]], [[James Kirkland|Kirkland]], [[John Bird|Bird]]}} i {{Kpt|[[Jeff Bartlett|Bartlett]]}}, [[2010]]
| |
| − | |-
| |
| − | | {{V|''G. suarezarum''}}
| |
| − | | {{Kpt|Senter, Kirkland, Bird]]}} i {{Kpt|Bartlett}}, 2010
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | <small>
| |
| − | Mortimer (online) [https://theropoddatabase.com/Troodontidae.htm#Geminiraptorsuarezarum]
| |
| − | | |
| − | Senter, P., Kirkland, J.I., Bird, J. & Bartlett, J.A. (2010). "A new troodontid theropod dinosaur from the Lower Cretaceous of Utah". PLoS ONE 5 (12): e14329. [[doi:10.1371/journal.pone.0014329]].
| |
| − | | |
| − | <references/></small>
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Dinosauria]]
| |
| − | [[Kategoria:Saurischia]]
| |
| − | [[Kategoria:Theropoda]]
| |
| − | [[Kategoria:Tetanurae]]
| |
| − | [[Kategoria:Coelurosauria]]
| |
| − | [[Kategoria:Paraves]]
| |
| − | [[Kategoria:Troodontidae]]
| |
| − | [[Kategoria:Ameryka Północna]]
| |
| − | [[Kategoria:USA]]
| |
| − | [[Kategoria:Mezozoik]]
| |
| − | [[Kategoria:Kreda]]
| |
| − | [[Kategoria:Walanżyn]]
| |
