Changchunsaurus

Autor:	Korekta:
Dawid Mazurek Tomasz Sokołowski	Maciej Ziegler Łukasz Czepiński Kamil Kamiński

---

Changchunsaurus (czangczunzaur)
Długość:	1,5 m
Masa:	10 kg
Miejsce występowania:	Chiny - prowincja Jilin (formacja Quantou)
Czas występowania	125-93,5 Ma "środkowa" kreda (apt - cenoman)
Systematyka	Dinosauria Ornithischia Genasauria Neornithischia ??Ornithopoda ?Jeholosauridae
Rekonstrukcja przyżyciowa Changchunsaurus parvus. Autor: Kevin Yan . [1]

Wstęp

Czangczunzaur (Changchunsaurus) to monotypowy rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z kredowych osadów dzisiejszych Chin. Changchuansaurus jest pierwszym nazwanym rodzajem dinozaura z Jilin.

Historia taksonu i budowa

Czangczunzaur jest uważany ze jednego z najbardziej kluczowych dla zrozumienia wczesnej ewolucji ornitopodów taksonów dinozaurów. Po raz pierwszy wzmiankowano jego szczątki jako skamieniałości Archaeoceratopsidae (Zan i współpracownicy, 2003). Formalnego opisu taksonu dokonali w 2005 roku Zan, Chen, Jin i Li, którzy skupili się na anatomii czaszki, wskazując na jej podobieństwo do czaszek marginocefali.

Jin i współpracownicy (2010) przedstawili dokładniejszy opis czaszki, zaś Butler i współpracownicy (2011) opisali szkielet pozaczaszkowy, oraz przedstawili analizę kladystyczną, z której wynika, że najbliższym krewnym czangczunzaura jest Jeholosaurus shangyuanensis z formacji Yixian (późny barrem – wczesny apt) prowincji Liaoning w Chinach - razem tworzyły niewielki, endemiczny klad ornitopodów. Wiele nowszych badań wskazuje jednak, że Changchunsaurus mógł być znacznie prymitywniejszy i nie należeć do ornitopodów, lecz do szerszego kladu Neornithischia (np. Boyd [2015], gdzie okazał się członkiem Parksosauridae, czy Herne i in. [2019]; wg tego pierwszego badania nie był też blisko spokrewniony z Jeholosaurus).

Posiada zarazem cechy prymitywne (np. 5 zębów w kości przedszczękowej, przerwa między zębami dziobowymi a policzkowymi, dużo zębów w dziobie w żuchwie) i zaawansowane (np. zanik otworów w czaszce), co dodatkowo utrudnia klasyfikację.

Badania Wanga i współpracowników wskazują, że Changchunsaurus osiągał dojrzałość płciową w wieku 7-8 lat, a więc bardzo późno w porównaniu do innych bazalnych przedstawicieli Neornithischia. Tempo jego wzrostu było jednym z najniższych wśród dinozaurów i mogło po części wynikać ze środowiska w którym żył, były to bowiem obszary półpustynne, z utrudniony dostępem do wody.

Materiał kopalny i lokalizacja

Poznany materiał to: szkielet wraz z czaszką (holotyp JLUM L0403-j-Zn2): ciąg kręgów przedkrzyżowych, 2 krzyżowe, żebra, skostniałe ścięgna, częściowe kk. łopatkowo-krucze, płytki mostkowe, częściowe: kk. ramienne, k. biodrowa, udo, strzałka oraz całą prawa piszczel i k. piętowa, kompletna prawa i niekompletna lewa stopa ze śródstopiem oraz inne fragmentaryczne szczątki czaszki z tej samej lokalizacji co holotyp.

Ów stanowisko to Liufangzi niedaleko miasteczka Gongzhuling, w prowincji Jilin (północno-wschodnie Chiny). Wiek macierzystej formacji (Quantou) basenu Songliao to apt - cenoman (a więc tak zwana "środkowa" kreda).

Etymologia

Changchunsaurus znaczy "jaszczur z miasta Changchun". Epitet gatunkowy parvus znaczy "drobny" i odnosi się do niewielkich rozmiarów tego dinozaura.

Spis gatunków

Changchunsaurus	Zan, Chen, Jin i Li, 2005
C. parvus	Zan, Chen, Jin i Li, 2005

Wybrana bibliografia

Źródło naukowe:

Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". „PeerJ”. 3, s. e1523. doi:10.7717/peerj.1523.

Butler, R.J., Liyong, J., Jun, C. & Godefroit, P. (2011) "The postcranial osteology and phylogenetic position of the small ornithischian dinosaur Changchunsaurus parvus from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian-Cenomanian) of Jilin Province, north-eastern China" Palaeontology, 54(3), 667-683. doi:10.1111/j.1475-4983.2011.01046.x.

Herne, M.C., Nair J.P., Evans A.R. & Tait A.M. (2019) "New small-bodied ornithopods (Dinosauria, Neornithischia) from the Early Cretaceous Wonthaggi Formation (Strzelecki Group) of the Australian-Antarctic rift system, with revision of Qantassaurus intrepidus Rich and Vickers-Rich, 1999". Journal of Paleontology 93 (3); 543-584 doi:10.1017/jpa.2018.95.

Jin Liyong, Chen Jun, Zan Shu-Qin, Richard J. Butler and Pascal Godefroit (2010). "Cranial anatomy of the small ornithischian dinosaur Changchunsaurus parvus from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian–Cenomanian) of Jilin Province, northeastern China". Journal of Vertebrate Paleontology 30 (1): 196–214. doi:10.1080/02724630903412372

Wang, W., Maho, T., Chen, J., Young, J.M. & Reisz, R.R. (2026). "Exceptionally slow growth rates and life history of Changchunsaurus parvus from the upper cretaceous Quantou Formation, Songliao Basin, Northeast China." Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 113931 doi:10.1016/j.palaeo.2026.113931

Zan Shu-Qin; Chen Jun; Jin Li-Yong; and Li Tao (2005). "A primitive ornithopod from the Early Cretaceous Quantou Formation of Central Jilin, China" (in Chinese with English summary). Vertebrata PalAsiatica 43 (3): 182–193

Źródła nienaukowe:

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford