Changzhousaurus
| Autor: | Kamil Kamiński |
| Changzhousaurus (czangzuzaur) | |
|---|---|
| Długość | ok. 34 cm (młody dorosły) |
| Dieta | mięsożerny |
| Miejsce | Chiny - Liaoning |
| Czas |
ok. 121-113 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa Changzhousaurus. Autor: Connor Ashbridge [1] | |
Wstęp
Changzhousaurus to niewielki ptakopodobny teropod z wczesnej kredy Chin. Jest on jednym z wielu dinozaurów z tego regionu świata, u których zachowały się dociski piór.
Materiał przypisany
Holotyp (LDNHMF 2026A i 2026B) to niemal kompletny szkielet wraz z odciskami piór.
Budowa i systematyka
Changzhousaurus był jednym z najmniejszych nieptasich teropodów, aczkolwiek holotyp należał do osobnika nie w pełni wyrośniętego, o czym świadczy m.in. brak zrośnięcia się kości stępu i śródstopia. Czaszka była proporcjonalnie mała (krótsza niż kość udowa) i głęboka, z relatywnie krótkim pyskiem. Nozdrza były zorientowane tylno-grzbietowo. Przednia krawędź kości przedszczękowej była niemal pionowa, jak u niektórych troodontydów i owiraptorozaurów. Kości przedszczękowe miały po cztery zęby, a szczękowe – po około piętnaście rzadko rozmieszczonych zębów. Zarówno zęby przedszczękowe jak i szczękowe nie miały piłkowanych krawędzi. W kościach zębowych znajdowało się prawdopodobnie po dwadzieścia zębów. Przednie zęby żuchwy były smukłe, gęsto upakowane, lekko zakrzywione do tyłu i pozbawione ząbkowania. Tylne zęby były bardziej zakrzywione i wykazywały serrację na tylnych krawędziach.
Kręgosłup Changzhousaurus składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla Changzhousaurus. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a czteropalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli Paraves. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to Changzhousaurus od szybko biegających ornitomimozaurów czy owiraptorozaurów, które miały raczej krótkie i krępe paliczki. Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp Changzhousaurus. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u mikroraptorynów, anchiornitydy i wczesnego ptaka [[Sapeornis]. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.
Changzhousaurus wykazuje cechy właściwe dla różnych grup małych teropodów. Xu uznał, że jest on niewątpliwym przedstawicielem Pennaraptora, a najprawdopodobniej wczesnym deinonychozaurem, lecz możliwa jest jego pozycja jako anchiornityna lub nawet wczesnego ptaka.
Paleobiologia
Kwestia biologii Changzhousaurus wydaje się problematyczna. Miał on największe pierzaste skrzydła spośród wszystkich znanych nieptasich pennaraptorów, co w połączeniu ze zdolnością do ich bocznego trzepotania wskazuje na przystosowanie do lotu. Z drugiej strony jego pióra lotne wydają się smukłe i pozbawione masywnych trzonów, co przeczy takim zachowaniom. Budowa stóp Changzhousaurus jest podobna do innych wczesnych przedstawicieli Pennaraptora, różni się jednak mniejszym i położonym bardziej proksymalnie paluchem oraz proporcjonalnie krótszymi przedostatnimi paliczkami. Xu postawił hipotezę, że Changzhousaurus wywodzi się od nadrzewnych przodków, a budowa jego stóp stanowi adaptację do bardziej lądowego siedliska.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Changzhousaurus pochodzi od miasta Changzhou i greckiego sauros” („gad”, „jaszczur”). Honoruje ona władze wspomnianego miasta za wsparcie paleontologii i popularyzację nauki. Epitet gatunkowy odnosi się do Chin.
Spis gatunków
| Changzhousaurus | Xu, 2026 |
| C. sinensis | Xu, 2026 |
Bibliografia
Xu, X. (2026). "A new feathered dinosaur from Early Cretaceous of northern China highlighting the complexity of early pennaraptoran evolution and comments on several relevant conceptual and methodological issues". Vertebrata Palasiatica: 1–37. doi:10.19615/j.cnki.2096-9899.260616
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Changzhousaurus_sinensis.png){kind=link}