Sinotyrannus: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
m (→‎Budowa i rozmiary)
 
(Nie pokazano 2 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
{{DISPLAYTITLE:''Sinotyrannus''}}
 
{{DISPLAYTITLE:''Sinotyrannus''}}
−
<small>
+
{{Opis
−
{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
−
| Autor:
+
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
−
| Korekta:
+
|nazwa = ''Sinotyrannus'' (sinotyran)
−
|-
+
|długość = 7,5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
−
|[[Kamil Kamiński]]
+
|masa = 1,2 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
−
|  
+
|wysokość = 2 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
−
|}
+
|dieta = mięsożerny
−
</small>
+
|miejsce = Chiny - Liaoning
−
 
 
−
----
 
−
 
 
−
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
 
−
! colspan=2 | ''Sinotyrannus'' (sinotyran)
 
−
|-
 
−
! '''Długość''':
 
−
| ok. 8-9 (?10) m
 
−
 
 
−
|-
 
−
! '''Masa''':
 
−
| ok. 1,5 t
 
−
 
 
−
|-
 
−
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
 
−
| Chiny – zachodnia część prowincji Liaoning
 
  
 
<small>([[formacja]] [[Jiufotang]])</small>
 
<small>([[formacja]] [[Jiufotang]])</small>
−
|-
+
|czas = {{Występowanie|124.1|124}}
−
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+
ok. 124 [[Ma]]<br>
−
| ok. 120 [[Ma]]
 
  
−
<small>[[wczesna kreda]] (apt)</small>
+
<small>[[wczesna kreda]] ([[barrem]])</small>
−
|-
+
|systematyka = [[Dinosauria]]
−
! '''Systematyka'''
 
−
| [[Dinosauria]]
 
  
 
[[Saurischia]]
 
[[Saurischia]]
Linia 47: Linia 28:
  
 
[[Proceratosauridae]]
 
[[Proceratosauridae]]
−
 
+
|grafika = Sinotyrannus kazuoensis.png
−
|-
+
|podpis = Rekonstrukcja ''Sinotyrannus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_kazuoensis.png]
−
| colspan=2 |[[Plik:Sinotyrannus KZV 001.png|400px|]]
+
|PorównanieGrupa =
−
<small>Odnalezione kości sinotyrana (na szaro) na tle sylwetki zwierzęcia. Autor: Conty [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_KZV_001.png].</small>
+
|PorównanieDługość =
−
|-
+
|mapa =
−
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+
}}
−
|-
 
−
| colspan=2 |
 
−
<display_points type="terrain" zoom=4>
 
−
41°15′N, 119°24′E|Formacja Jiufotang, zachodnie Liaoning, Chiny
 
−
</display_points>
 
−
|}
 
−
 
 
 
==Wstęp==
 
==Wstęp==
 
''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brusatte|Brusatte]] i in., 2010).
 
''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brusatte|Brusatte]] i in., 2010).
 +
 +
==Etymologia==
 +
Nazwa ''Sinotyrannus'' powstała z połączenia łacińskiego słowa ''Sino'', oznaczającego Chiny, oraz greckiego ''tyrannus'', czyli „tyran”. Ten drugi człon bardzo często znajduje się w nazwach teropodów spokrewnionych z [[Tyrannosaurus|tyranozaurem]]. Epitet gatunkowy (''kazuoensis'') pochodzi od nazwy prefektury Kazuo.
  
 
==Odkrycie i opis==
 
==Odkrycie i opis==
−
Szczątki ''Sinotyrannus'' zostały odkryte w zachodniej części prowincji Liaoning w Chinach, w okolicach miasta Dachegzi. Teropod ten został następnie nazwany i opisany na podstawie fragmentarycznego szkieletu jednego osobnika w 2009 r. na łamach „Geological Bulletin of China” przez zespół paleontologów w składzie: [[Ji Qiang]], [[Ji Shu'an]] i [[Zhang Lijun]].  
+
Szczątki ''Sinotyrannus'' zostały odkryte w zachodniej części prowincji Liaoning w Chinach, w okolicach miasta Dachegzi. Teropod ten został następnie nazwany i opisany na podstawie fragmentarycznego szkieletu jednego osobnika w 2009 r. na łamach „Geological Bulletin of China” przez zespół paleontologów w składzie: [[Ji Qiang]], [[Ji Shu'an]] i [[Zhang Lijun]].
  
 
==Materiał kopalny==
 
==Materiał kopalny==
−
Holotyp (KZV-001) to przednia część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższa część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny. Odnalezione kości zaznaczono kolorem szarym na ilustracji obok. Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong.
+
[[Plik:Sinotyrannus kazuoensis skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Sinotyrannus'' z zaznaczanymi na biało odnalezionymi kośćmi. Autor: SirBlameson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_kazuoensis_skeletal.png
−
 
+
]]]
−
==Etymologia==
+
Holotyp (KZV-001) to przednia część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższa część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny. Jak podają Zheng i in. (2026) czaszka [[holotyp]]u jest niemal kompletna. Odnalezione kości zaznaczono kolorem biało na ilustracji obok. Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong. Według Zhenga i współpracowników (2026) wiek osadów, w których odnaleziono szczątki sinotyrana wynosi ok. 124 [[Ma]].
−
Nazwa ''Sinotyrannus'' powstała z połączenia łacińskiego słowa ''Sino'', oznaczającego Chiny, oraz greckiego ''tyrannus'', czyli „tyran”. Ten drugi człon bardzo często znajduje się w nazwach teropodów spokrewnionych z [[Tyrannosaurus|tyranozaurem]]. Epitet gatunkowy (''kazuoensis'') pochodzi od nazwy prefektury Kazuo.  
 
  
 
==Budowa==
 
==Budowa==
−
Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie. Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak ''[[Daspletosaurus]]'' czy ''[[Albertosaurus]]''. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów ''[[Guanlong]]'' i ''[[Proceratosaurus]]''. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów ''Sinotyrannus'' prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]].
+
Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie, jednak wg najnowszych doniesień jest ona niemal kompletna (Zheng i in., 2026). Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak ''[[Daspletosaurus]]'' czy ''[[Albertosaurus]]''. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów ''[[Guanlong]]'' i ''[[Proceratosaurus]]''. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów ''Sinotyrannus'' prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]].
  
−
Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i n., 2009).
+
Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i in., 2009).
−
[[Velociraptorinae|welociraptorynów]], ''[[Eotyrannus]]'' i młodych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] (Xu i in., 2004).  
+
[[Velociraptorinae|welociraptorynów]], ''[[Eotyrannus]]'' i młodych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] (Xu i in., 2004).
−
[[Plik:Sinotyrannus kazouensis by saberrex.jpg|400px|thumb|right|Rekopnstrukcja sinotyrana. Autor: Jeremy Herz. [ http://saberrex.deviantart.com/art/Sinotyrannus-kazouensis-512128686].]]
 
  
 
==Filogeneza==
 
==Filogeneza==
−
Ji i in. (2009) umieścili ''Sinotyrannus'' w nadrodzinie [[Tyrannosauroidea]] i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem,   ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny [[Proceratosauridae]]. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje ''[[Juratyrant]]'', ''[[Stokesosaurus]]'', ''[[Guanlong]]'' lub ''[[Proceratosaurus]]''. Z kolei praca [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów ''[[Yutyrannus]]''.
+
Ji i in. (2009) umieścili ''Sinotyrannus'' w nadrodzinie [[Tyrannosauroidea]] i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem, ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny [[Proceratosauridae]]. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje ''[[Juratyrant]]'', ''[[Stokesosaurus]]'', ''[[Guanlong]]'' lub ''[[Proceratosaurus]]''. Z kolei praca [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów ''[[Yutyrannus]]''. Według Cau i Paterny (2025) sinotyran powinien być uznany za młodszy synonim ''[[Huaxiagnathus]]''.
  
 
==Paleoekologia i paleobiologia==
 
==Paleoekologia i paleobiologia==
−
Osady formacji [[Jiufotang]], gdzie znaleziono szczątki sinotyrana, obfitują w pozostałości wielu gatunków pterozaurów, prymitywnych ptaków i z reguły drobnych, pierzastych teropodów, jak np. [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] ''[[Microraptor]]''. Jednocześnie nie znaleziono tam wielu roslinożerców. Ofiarami omawianego tyranozauroida mogły padać niewielkie prymitywne ceratopsy ''[[Psittacosaurus]]'' i ankylozaurydy ''[[Chuanqilong]]''. ''Sinotyrannus'' musiał być dominującym drapieżnikiem w tym środowisku.  
+
Osady formacji [[Jiufotang]], gdzie znaleziono szczątki sinotyrana, obfitują w pozostałości wielu gatunków pterozaurów, prymitywnych ptaków i z reguły drobnych, pierzastych teropodów, jak np. [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] ''[[Microraptor]]''. Jednocześnie nie znaleziono tam wielu roslinożerców. Ofiarami omawianego tyranozauroida mogły padać niewielkie prymitywne ceratopsy ''[[Psittacosaurus]]'' i ankylozaurydy ''[[Chuanqilong]]''. ''Sinotyrannus'' musiał być dominującym drapieżnikiem w tym środowisku.
  
 
==Spis gatunków==
 
==Spis gatunków==
Linia 93: Linia 68:
 
| {{Kpt|[[Ji Qiang|Qiang]], [[Ji Shu-an|Shu-an]] }} i {{Kpt|[[Zhang Li-jun|Li-jun]]}}, [[2009]]
 
| {{Kpt|[[Ji Qiang|Qiang]], [[Ji Shu-an|Shu-an]] }} i {{Kpt|[[Zhang Li-jun|Li-jun]]}}, [[2009]]
 
|}
 
|}
−
+
 
−
==Bibliografia==
+
Bibliografia
 
<small>
 
<small>
 
Brusatte, S.L., Chure, D., J., Benson, R., B., J., Xu, X. (2010) "The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia." „Zootaxa”. 2334, s. 1–46 [http://www.ivpp.ac.cn/qt/papers/201403/P020140313395378192632.pdf]
 
Brusatte, S.L., Chure, D., J., Benson, R., B., J., Xu, X. (2010) "The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia." „Zootaxa”. 2334, s. 1–46 [http://www.ivpp.ac.cn/qt/papers/201403/P020140313395378192632.pdf]
  
 
Brusatte, S.L., Carr, T.D. (2016) "The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs". Scientific Reports, 6, 20252. [[doi:10.1038/srep20252]]
 
Brusatte, S.L., Carr, T.D. (2016) "The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs". Scientific Reports, 6, 20252. [[doi:10.1038/srep20252]]
 +
 +
Cau, A., & Paterna, A. (2025). "Beyond the Stromer's Riddle: the impact of lumping and splitting hypotheses on the systematics of the giant predatory dinosaurs from northern Africa". Italian Journal of Geosciences, 144(2), 162-185. [[doi:10.3301/IJG.2025.10]]
  
 
He, H.,Y., Wang, X, .L., Zhou, Z., H., Wang, F., Boven, A., Shi, G., H., Zhu, R., X. (2004). "Timing of the Jiufotang Formation (Jehol Group) in Liaoning, northeastern China, and its implications". Geophysical Research Letters. 31 (13): 1709. [[doi:10.1029/2004GL019790]]
 
He, H.,Y., Wang, X, .L., Zhou, Z., H., Wang, F., Boven, A., Shi, G., H., Zhu, R., X. (2004). "Timing of the Jiufotang Formation (Jehol Group) in Liaoning, northeastern China, and its implications". Geophysical Research Letters. 31 (13): 1709. [[doi:10.1029/2004GL019790]]
Linia 106: Linia 83:
 
Loewen, M., A., Irmis, R., B., Sertich, J., J.W., Currie, P., J., Sampson, S.,D. (2013) "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans" PLoS ONE 8(11), e79420. [[doi:10.1371/journal.pone.0079420]]
 
Loewen, M., A., Irmis, R., B., Sertich, J., J.W., Currie, P., J., Sampson, S.,D. (2013) "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans" PLoS ONE 8(11), e79420. [[doi:10.1371/journal.pone.0079420]]
  
−
Mortimer, M. (2016) online. http://theropoddatabase.com/Tyrannosauroidea.html#Sinotyrannuskazuoensis  
+
Mortimer, M. (2016) online. https://theropoddatabase.github.io/Tyrannosauroidea.html#Sinotyrannuskazuoensis
−
<small>
+
 
 +
 
 +
Zheng, D., Zhang, L., Qu, Z., Wu, B., Ji, S., Zhang, S., Xia, Y., Fang, R., Zhang, H., & Chang, S.-C. (2026). "U-Pb calibrating the evolution of the tyrannosauroid theropod ''Sinotyrannus kazuoensis'' Ji et al., 2009, with a review on the spatiotemporal distribution of the late Jehol Biota in western Liaoning, China". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 680, 113868 [[doi:10.1016/j.palaeo.2026.114323]]
 +
<references/></small>
  
 
[[Kategoria:Dinosauria]]
 
[[Kategoria:Dinosauria]]
Linia 118: Linia 98:
 
[[Kategoria:Mezozoik]]
 
[[Kategoria:Mezozoik]]
 
[[Kategoria:Kreda]]
 
[[Kategoria:Kreda]]
−
[[Kategoria:Apt]]
+
[[Kategoria:Barrem]]

Aktualna wersja na dzień 20:08, 7 lis 2026

Autor: Kamil Kamiński
Korekta: Paweł Konarzewski


Sinotyrannus (sinotyran)
Długość 7,5 m [1]
Wysokość 2 m (w biodrach) [1]
Masa 1,2 t [1]
Dieta mięsożerny
Miejsce Chiny - Liaoning

(formacja Jiufotang)

Czas
252 201,4 143,1
66

ok. 124 Ma

wczesna kreda (barrem)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Theropoda

Tetanurae

Coelurosauria

Tyrannosauroidea

Proceratosauridae

Sinotyrannus kazuoensis.png
Rekonstrukcja Sinotyrannus. Autor: Connor Ashbridge [1]

Wstęp

Sinotyrannus był dużym tyranozauroidem z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi tyranozaurydami z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich (Brusatte i in., 2010).

Etymologia

Nazwa Sinotyrannus powstała z połączenia łacińskiego słowa Sino, oznaczającego Chiny, oraz greckiego tyrannus, czyli „tyran”. Ten drugi człon bardzo często znajduje się w nazwach teropodów spokrewnionych z tyranozaurem. Epitet gatunkowy (kazuoensis) pochodzi od nazwy prefektury Kazuo.

Odkrycie i opis

Szczątki Sinotyrannus zostały odkryte w zachodniej części prowincji Liaoning w Chinach, w okolicach miasta Dachegzi. Teropod ten został następnie nazwany i opisany na podstawie fragmentarycznego szkieletu jednego osobnika w 2009 r. na łamach „Geological Bulletin of China” przez zespół paleontologów w składzie: Ji Qiang, Ji Shu'an i Zhang Lijun.

Materiał kopalny

Sylwetka Sinotyrannus z zaznaczanymi na biało odnalezionymi kośćmi. Autor: SirBlameson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_kazuoensis_skeletal.png ]

Holotyp (KZV-001) to przednia część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższa część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny. Jak podają Zheng i in. (2026) czaszka holotypu jest niemal kompletna. Odnalezione kości zaznaczono kolorem biało na ilustracji obok. Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong. Według Zhenga i współpracowników (2026) wiek osadów, w których odnaleziono szczątki sinotyrana wynosi ok. 124 Ma.

Budowa

Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie, jednak wg najnowszych doniesień jest ona niemal kompletna (Zheng i in., 2026). Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli Tyrannosauridae. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg Brusattego i Carra (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak Daspletosaurus czy Albertosaurus. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów Guanlong i Proceratosaurus. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów Sinotyrannus prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję guanlonga.

Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i in., 2009). welociraptorynów, Eotyrannus i młodych tyranozaurydów (Xu i in., 2004).

Filogeneza

Ji i in. (2009) umieścili Sinotyrannus w nadrodzinie Tyrannosauroidea i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem, ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny Proceratosauridae. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje Juratyrant, Stokesosaurus, Guanlong lub Proceratosaurus. Z kolei praca Brusattego i Carra (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów Yutyrannus. Według Cau i Paterny (2025) sinotyran powinien być uznany za młodszy synonim Huaxiagnathus.

Paleoekologia i paleobiologia

Osady formacji Jiufotang, gdzie znaleziono szczątki sinotyrana, obfitują w pozostałości wielu gatunków pterozaurów, prymitywnych ptaków i z reguły drobnych, pierzastych teropodów, jak np. dromeozauryd Microraptor. Jednocześnie nie znaleziono tam wielu roslinożerców. Ofiarami omawianego tyranozauroida mogły padać niewielkie prymitywne ceratopsy Psittacosaurus i ankylozaurydy Chuanqilong. Sinotyrannus musiał być dominującym drapieżnikiem w tym środowisku.

Spis gatunków

Sinotyrannus Qiang, Shu-an i Li-jun, 2009
S. kazouensis Qiang, Shu-an i Li-jun, 2009

Bibliografia Brusatte, S.L., Chure, D., J., Benson, R., B., J., Xu, X. (2010) "The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia." „Zootaxa”. 2334, s. 1–46 [2]

Brusatte, S.L., Carr, T.D. (2016) "The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs". Scientific Reports, 6, 20252. doi:10.1038/srep20252

Cau, A., & Paterna, A. (2025). "Beyond the Stromer's Riddle: the impact of lumping and splitting hypotheses on the systematics of the giant predatory dinosaurs from northern Africa". Italian Journal of Geosciences, 144(2), 162-185. doi:10.3301/IJG.2025.10

He, H.,Y., Wang, X, .L., Zhou, Z., H., Wang, F., Boven, A., Shi, G., H., Zhu, R., X. (2004). "Timing of the Jiufotang Formation (Jehol Group) in Liaoning, northeastern China, and its implications". Geophysical Research Letters. 31 (13): 1709. doi:10.1029/2004GL019790

Ji, Q., Ji., S., Zhang L.. (2009) "First large tyrannosauroid theropod from the Early Cretaceous Jehol Biota in northeastern China. „Geological Bulletin of China” ". 28 (10), s. 1369–1374. [3]

Loewen, M., A., Irmis, R., B., Sertich, J., J.W., Currie, P., J., Sampson, S.,D. (2013) "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans" PLoS ONE 8(11), e79420. doi:10.1371/journal.pone.0079420

Mortimer, M. (2016) online. https://theropoddatabase.github.io/Tyrannosauroidea.html#Sinotyrannuskazuoensis


Zheng, D., Zhang, L., Qu, Z., Wu, B., Ji, S., Zhang, S., Xia, Y., Fang, R., Zhang, H., & Chang, S.-C. (2026). "U-Pb calibrating the evolution of the tyrannosauroid theropod Sinotyrannus kazuoensis Ji et al., 2009, with a review on the spatiotemporal distribution of the late Jehol Biota in western Liaoning, China". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 680, 113868 doi:10.1016/j.palaeo.2026.114323

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.