Chakisaurus: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
m
m (Aktualizacja datowania dinozaurów z formacji Huincul za Maniel i in., 2026)
 
(Nie pokazano 3 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 9: Linia 9:
 
  |dieta                  = roślinożerny
 
  |dieta                  = roślinożerny
 
  |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
 
  |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
−
<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
+
<small>(dolne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
−
|czas                   = {{Występowanie|97|93}}
+
|czas                         = {{Występowanie|106.2|100.5}}  
−
ok.97-93 [[Ma]]<br>
+
<106,2 [[Ma]] <ref>Zobacz więcej: [[Huincul#Wiek]].</ref><br>
−
<small>[[późna kreda]] (środkowy [[cenoman]] - wczesny [[turon]])</small>
+
<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small>
 
  |systematyka            =  
 
  |systematyka            =  
 
[[Dinosauria]]
 
[[Dinosauria]]
Linia 28: Linia 28:
 
  |PorównanieDługość      =  
 
  |PorównanieDługość      =  
 
  |mapa                  =  
 
  |mapa                  =  
−
<display_points type="terrain" zoom=5>
+
<display_points type="terrain" zoom=4>
 
39°23'52.37'' S, 68°37'4.30'' W~miejsce znalezienia szczątków czakizaura<small>.
 
39°23'52.37'' S, 68°37'4.30'' W~miejsce znalezienia szczątków czakizaura<small>.
 
</display_points>
 
</display_points>
 
}}
 
}}
 
==Wstęp==
 
==Wstęp==
−
''Chakisaurus'' to rodzaj [[Ornithopoda|ornitopoda]] z grupy [[Elasmaria]] żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny na początku epoki późnej kredy.
+
''Chakisaurus'' to rodzaj [[Ornithopoda|ornitopoda]] z grupy [[Elasmaria]] żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny pod koniec epoki wczsnej kredy.
  
 
==Etymologia==
 
==Etymologia==
Linia 39: Linia 39:
  
 
==Materiał kopalny i lokalizacja==
 
==Materiał kopalny i lokalizacja==
−
[[Holotyp]] (MPCA Pv 816) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący tylne części łuków kręgowych 12. i 13. kręgu grzbietowego, prawy wyrostek boczny z tylnej części kręgu grzbietowego (znajdującego się przed 12.), izolowany trzon kręgu grzbietowego, częściową kość krzyżową (obejmującą niekompletny trzon 5., niekompletne powierzchnie brzuszne kręgów 4. i 5. oraz prawie kompletny 6. kręg krzyżowy), 3 przednie (prawdopodobnie od 4. do 6.) kręgi ogonowe, 4 przednie kręgi ogonowe (znajdujące się po 6.), 5 tylnych kręgów ogonowych, bliższą część szewronu, krętarz główny lewej k. udowej, niekompletny tylny koniec prawej k. piszczelowej, przedni i tylny koniec lewej k. strzałkowej,, prawą k. piętowę, i 2 paliczki (nie będące paliczkami pazurów) palca stopy IV. Nie jest znany jego dokładny wiek, ale wydaje się dojrzalszy od pozostałych okazów.
+
[[Holotyp]] (MPCA Pv 816) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący tylne części łuków kręgowych 12. i 13. kręgu grzbietowego, prawy wyrostek boczny z tylnej części kręgu grzbietowego (znajdującego się przed 12.), izolowany trzon kręgu grzbietowego, częściową kość krzyżową (obejmującą niekompletny trzon 5., niekompletne powierzchnie brzuszne kręgów 4. i 5. oraz prawie kompletny 6. kręg krzyżowy), 3 przednie (prawdopodobnie od 4. do 6.) kręgi ogonowe, 4 przednie kręgi ogonowe (znajdujące się po 6.), 5 tylnych kręgów ogonowych, bliższą część szewronu, krętarz główny lewej k. udowej, niekompletny tylny koniec prawej k. piszczelowej, przedni i tylny koniec lewej k. strzałkowej,, prawą k. piętową, i 2 paliczki (nie będące paliczkami pazurów) palca stopy IV. Nie jest znany jego dokładny wiek, ale wydaje się dojrzalszy od pozostałych okazów.
  
 
[[Paratyp|Paratypy]] to 3 okazy: MPCA Pv 882 - 5 trzonów przednich kręgów grzbietowych, kompletna lewa k. ramieniowa i oba tylne końce k. udowych. Ze względu na brak zrośnięcia się łuków nerwowych wspomnianych kręgów oraz na chropowatą powierzchnię k. ramieniowej wydaje się, że należał do osobnika młodocianego, MPCA Pv 823 - kolejny osobnik młodociany znany z bliższej części prawej k. łokciowej oraz MPCA Pv 814 - 8 trzonów kręgów grzbietowych, 2 bliższe końce żeber, 2 bliższe końce szewronów, dalsza część prawej k. promieniowej, paliczek palca stopy IV-3 lub IV-4 oraz paliczek pazura stopy IV lub II.
 
[[Paratyp|Paratypy]] to 3 okazy: MPCA Pv 882 - 5 trzonów przednich kręgów grzbietowych, kompletna lewa k. ramieniowa i oba tylne końce k. udowych. Ze względu na brak zrośnięcia się łuków nerwowych wspomnianych kręgów oraz na chropowatą powierzchnię k. ramieniowej wydaje się, że należał do osobnika młodocianego, MPCA Pv 823 - kolejny osobnik młodociany znany z bliższej części prawej k. łokciowej oraz MPCA Pv 814 - 8 trzonów kręgów grzbietowych, 2 bliższe końce żeber, 2 bliższe końce szewronów, dalsza część prawej k. promieniowej, paliczek palca stopy IV-3 lub IV-4 oraz paliczek pazura stopy IV lub II.
Linia 45: Linia 45:
 
Materiał przypisany to MPCN Pv 846 - prawdopodobnie czwarty kręg szyjny.
 
Materiał przypisany to MPCN Pv 846 - prawdopodobnie czwarty kręg szyjny.
  
−
Wszystkie okazy znaleziono na tym samym stanowisku Rezerwat Przyrodniczy Pueblo Blanco w pokładach [[cenoman|cenomańsko]]-[[turon|turońskiej]] [[formacja|formacji]] [[Huincul]]. Okaz typowy był oddalony od pozostałych szczątków o ok. 0,5 km, a pozostałe okazy zostały znalezione w tym samym miejscu pomieszane ze sobą.
+
Wszystkie okazy znaleziono na tym samym stanowisku Rezerwat Przyrodniczy Pueblo Blanco w pokładach [[alb]]iańskiej [[formacja|formacji]] [[Huincul]]. Okaz typowy był oddalony od pozostałych szczątków o ok. 0,5 km, a pozostałe okazy zostały znalezione w tym samym miejscu pomieszane ze sobą.
  
 
==Budowa i paleobiologia==
 
==Budowa i paleobiologia==
Linia 51: Linia 51:
  
 
==Paleoekologia==
 
==Paleoekologia==
−
Szczątki czakizaura zostały znalezione razem z innymi dinozaurami, sfenodontami, nieokreślonymi  łuskonośnymi, żółwiami z rodziny Chelidae oraz krokodylami z kladu Eusuchia. Po więcej informacji zob. [[Meraxes#Paleoekologia]].
+
Szczątki czakizaura zostały znalezione razem z innymi dinozaurami, sfenodontami, nieokreślonymi  łuskonośnymi, żółwiami z rodziny Chelidae oraz krokodylami z kladu Eusuchia. Po więcej informacji zob. [[Huincul|opis formacji Huincul]].
  
 
==Spis gatunków==
 
==Spis gatunków==
Linia 59: Linia 59:
 
|-
 
|-
 
| {{V|''C. nekul''}}
 
| {{V|''C. nekul''}}
−
| {{Kpt|Alvarez-Nogueira, Rozadilla, Agnolín, Garcia Marsà, Motta}} i {{Kpt|Novas}}, 2024
+
| {{Kpt|Alvarez-Nogueira, Rozadilla, Agnolín, Garcia Marsà, Motta}} i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2024]]
 
|}
 
|}
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 
<small>
 
<small>
−
Alvarez-Nogueira, R.; Rozadilla, S.; Agnolín, F.L.; Garcia Marsà, J.A.; Motta, M.J.; Novas, F.E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy".  Cretaceous Research (In press): 105874. [https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105874]
+
Alvarez-Nogueira, R., Rozadilla, S., Agnolín, F. L., Garcia Marsà, J. A., Motta, M. J., & Novas, F. E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy".  Cretaceous Research, 2024, 159: 105874. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2024.105874]]
  
−
</small>
+
<references/></small>
  
 
[[Kategoria:Dinosauria]]
 
[[Kategoria:Dinosauria]]
 
[[Kategoria:Ornithischia]]
 
[[Kategoria:Ornithischia]]
 
[[Kategoria:Ornithopoda]]
 
[[Kategoria:Ornithopoda]]
 +
[[Kategoria:Iguanodontia]]
 
[[Kategoria:Iguanodontia bazalne]]
 
[[Kategoria:Iguanodontia bazalne]]
 
[[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 
[[Kategoria:Ameryka Południowa]]
Linia 76: Linia 77:
 
[[Kategoria:Mezozoik]]
 
[[Kategoria:Mezozoik]]
 
[[Kategoria:Kreda]]
 
[[Kategoria:Kreda]]
−
[[Kategoria:Cenoman]]
+
[[Kategoria:Alb]]
−
[[Kategoria:Turon]]
 

Aktualna wersja na dzień 11:24, 2 sie 2026

Autor: Michał Siedlecki

Chakisaurus (czakizaur)
Dieta roślinożerny
Miejsce Argentyna - Neuquén

(dolne warstwy formacji Huincul)

Czas
252 201,4 143,1
66

<106,2 Ma [1]
wczesna kreda (alb)

Systematyka Dinosauria

Ornithischia

Ornithopoda

Iguanodontia

Elasmaria

Plik:Chakisaurus TD.png
Rekonstrukcja. Autor: UnexpectedDinoLesson [1]
Mapa znalezisk
Wczytywanie mapy…

Wstęp

Chakisaurus to rodzaj ornitopoda z grupy Elasmaria żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny pod koniec epoki wczsnej kredy.

Etymologia

Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczur gwanako" (połączenie greckiego saurus (jaszczur) i tehuelczeńskiego chaki (stare gwanako)). Epitet gatunkowy z języka Mapucze oznacza "zwinny".

Materiał kopalny i lokalizacja

Holotyp (MPCA Pv 816) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący tylne części łuków kręgowych 12. i 13. kręgu grzbietowego, prawy wyrostek boczny z tylnej części kręgu grzbietowego (znajdującego się przed 12.), izolowany trzon kręgu grzbietowego, częściową kość krzyżową (obejmującą niekompletny trzon 5., niekompletne powierzchnie brzuszne kręgów 4. i 5. oraz prawie kompletny 6. kręg krzyżowy), 3 przednie (prawdopodobnie od 4. do 6.) kręgi ogonowe, 4 przednie kręgi ogonowe (znajdujące się po 6.), 5 tylnych kręgów ogonowych, bliższą część szewronu, krętarz główny lewej k. udowej, niekompletny tylny koniec prawej k. piszczelowej, przedni i tylny koniec lewej k. strzałkowej,, prawą k. piętową, i 2 paliczki (nie będące paliczkami pazurów) palca stopy IV. Nie jest znany jego dokładny wiek, ale wydaje się dojrzalszy od pozostałych okazów.

Paratypy to 3 okazy: MPCA Pv 882 - 5 trzonów przednich kręgów grzbietowych, kompletna lewa k. ramieniowa i oba tylne końce k. udowych. Ze względu na brak zrośnięcia się łuków nerwowych wspomnianych kręgów oraz na chropowatą powierzchnię k. ramieniowej wydaje się, że należał do osobnika młodocianego, MPCA Pv 823 - kolejny osobnik młodociany znany z bliższej części prawej k. łokciowej oraz MPCA Pv 814 - 8 trzonów kręgów grzbietowych, 2 bliższe końce żeber, 2 bliższe końce szewronów, dalsza część prawej k. promieniowej, paliczek palca stopy IV-3 lub IV-4 oraz paliczek pazura stopy IV lub II.

Materiał przypisany to MPCN Pv 846 - prawdopodobnie czwarty kręg szyjny.

Wszystkie okazy znaleziono na tym samym stanowisku Rezerwat Przyrodniczy Pueblo Blanco w pokładach albiańskiej formacji Huincul. Okaz typowy był oddalony od pozostałych szczątków o ok. 0,5 km, a pozostałe okazy zostały znalezione w tym samym miejscu pomieszane ze sobą.

Budowa i paleobiologia

Czakizaur był stosunkowo podobny do mniejszych przedstawicieli kladu Elasmaria, takich jak notohypsilofodon, czy anabisetia (dzielił z nią podobne proporcje ciała i rozmiar). Budowa jego kręgów ogonowych wskazuje, że koniec jego ogona był zagięty w dół. Cecha ta była znana do tej pory tylko u tytanozaurów, m.in. tych które współżyły z czakizaurem np: czukarozaur lub argentynozaur. Ponadto, budowa ogona tego ornitopoda podobna do tej obecnej u celurozaurów wskazuje, że czakizaur potrafił szybko biegać, m.in. w celu ucieczki przed drapieżnikami pokroju oweroraptora lub aoniraptora.

Paleoekologia

Szczątki czakizaura zostały znalezione razem z innymi dinozaurami, sfenodontami, nieokreślonymi łuskonośnymi, żółwiami z rodziny Chelidae oraz krokodylami z kladu Eusuchia. Po więcej informacji zob. opis formacji Huincul.

Spis gatunków

Chakisaurus Alvarez-Nogueira, Rozadilla, Agnolín, Garcia Marsà, Motta i Novas, 2024
C. nekul Alvarez-Nogueira, Rozadilla, Agnolín, Garcia Marsà, Motta i Novas, 2024

Bibliografia

Alvarez-Nogueira, R., Rozadilla, S., Agnolín, F. L., Garcia Marsà, J. A., Motta, M. J., & Novas, F. E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy". Cretaceous Research, 2024, 159: 105874. doi:10.1016/j.cretres.2024.105874

  1. ↑ Zobacz więcej: Huincul#Wiek.
Źródło: „https://www.encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Chakisaurus&oldid=38384”