Infernogallus
| Autor: | Kamil Kamiński |
| Infernogallus (infernogal) | |
|---|---|
| Masa | 9-15 kg |
| Dieta | roslinożerny |
| Miejsce | USA – Montana, Dakota Południowa, Dakota Północna |
| Czas |
ok. 67-66 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja. Autor: Connor Ashbridge. [1] | |
Wstęp
Infernogallus to rodzaj niewielkiego cenagnatyda żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Jest to trzeci nazwany przedstawiciel tej podrodziny pochodzący z osadów słynnej formacji Hell Creek. Wg autorów opisu był to wyspecjalizowany roślinożerca, który żywił się mięsistymi owocami roślin okrytonasiennych.
Etymologia
Nazwa Infernogallus pochodzi od łacińskich słów inferno („piekło”) oraz gallus („kurczak”). Jest to nawiązanie do formacji Hell Creek, której nazwę można tłumaczyć jako „piekielny strumień”, a także niewielkich rozmiarów i ptakopodobnej budowy opisywanego dinozaura. Epitet gatunkowy honoruje Jamesa Williama Boyda, dziadka jednego z autorów opisu Infernogallus, który rozbudził w nim zainteresowanie paleontologią.
Materiał kopalny
Holotyp (ROM VP 650500) to niepełny artykułowany szkielet obejmujący czaszkę, kręgi szyjne i grzbietowe, prawą część obręczy barkowej i prawą kończynę przednią, częściową miednicę oraz niepełną prawą kończynę tylną.
Materiał przypisany to cztery kolejne okazy: ROM VP 64193 (kości zębowe), ROM VP 64194 (część żuchwy), ROM VP 88690 (kości skrzydłowe) oraz NDGS 4351 (kości zębowe).
Szczątki holotypu oraz okazy ROM VP 64193 i ROM VP 64194 odkryto na terenie prywatnym hrabstwa Garfield. Holotyp znaleziono w 2011 r., a zebrano rok później. Okaz ROM VP 88690 wydobyto w 2015 r. (Dakota Południowa, okolice Faith), natomiast szczątki osobnika NDGS 4351 zebrano jako ostatnie w 2019 r. (hrabstwo Bowman, Dakota Północna) (Funston i in., 2026).
Budowa
Infernogallus był raczej małym cenagnatydem. Jego masę oszacowano na 9-15 kg, a więc co najmniej pięciokrotnie mniej od współwystępującego z nim Eoneophron. Jednocześnie badania histologiczne wskazują, że holotyp był osobnikiem dojrzałym i w chwili śmierci miał 6-7 lat.
Czaszka infernogala bardziej przypomina czaszki owiraptorydów niż Anzu. Odznaczała się dużymi oczodołami (ok. 40% długości czaszki), ale pozostałe otwory były zredukowane, zwłaszcza okna dolnoskroniowe (ang. infratemporal fenestra). Silnie zredukowana była też kość zewnątrzskrzydłowa (ang. ectopterygoid). Z kolei kość skrzydłowa wyróżniała się masywną budową i silnym zakrzywieniem. Duża była również kość kwadratowo-jarzmowa. Odznaczała się wyraźnie powiększonym, okrągłym wyrostkiem tylnym. Kość jarzmowa, w przeciwieństwie do większości owiraptorozaurów, była szeroka i miała dobrze rozwinięty brzeg leżący poniżej oczodołu. Jej tylny koniec stykał się z kością łuskową, co również jest niezwykłe wśród owiraptorozaurów.Jak u innych cenagnatydów, obie kości zębowe były zrośnięte, a ich końce – zakrzywione do góry, tworząc bezzębny dziób podobny do analogicznych struktur u ptaków i żółwi.
Szyja była wydłużona i składała się z czternastu kręgów. Kręgi szyjne i krzyżowe cechowały się rozległą pneumatyzacją. Zachowany fragment kości biodrowej wskazuje, że była ona stosunkowo niska. Kość udowa nie zachowała się w pełni, za życia zwierzęcia mierzyła ok. 185 mm. Kość udowa miała duży, ale ograniczony w kierunku dołu wyrostek knemialny. Dalsza część śródstopia prawdopodobnie nie była zrośnięta do tego stopnia, co u Citipes czy Elmisaurus. Palce stóp były długie i zakończone zakrzywionymi pazurami (Funston i in., 2026).
Paleobiologia
Doskonale zachowana czaszka Infernogallus umożliwiła rekonstrukcję układu mięśniowego. Okazuje się, że mięśnie podniebienne nie odgrywały dużej roli w generowaniu siły zgryzu w płaszczyźnie pionowej. W połączniu z wyraźną redukcją mięśni skroniowych świadczy to o stosunkowo słabej sile zgryzu. Rekonstrukcja stawu żuchwowego wskazuje, że możliwy był ruch żuchwy w kierunku przednio-tylnym z zakresie ok. 15 mm (14% długości czaszki). Obie szczęki miały złożony układ dołków i rowków, tak więc podczas ruchów żuchwy ich wzajemny kontakt działałby jak mechanizm ścierania i miażdżenia miękkiego pokarmu (na zasadzie moździerza i tłuczka). Procesy te mogły być wspierane przez silny język, na co wskazują m.in. długie kości rogowe łuku gnykowego. Wydaje się więc, że Infernogallus i inne cenagnatydy były przystosowane do spożywania miękkiego i niewłóknistego pokarmu wymagającego intensywnej obróbki w jamie ustnej. Autorzy opisu uznali papugi za najbliższy współczesny odpowiednik infernogala i jego krewniaków. Podsumowując, najbardziej prawdopodobna wydaje się owocożerność pośród tej grupy dinozaurów. Co ciekawe, rośliny okrytonasienne zwiększyły swoje zróżnicowanie i rozmiary owoców równolegle do radiacji owiraptorozaurów, choć powiązania obydwu procesów pozostają niejasne (Funston i in., 2026).
Za takim trybem życia przemawiają też badania ucha wewnętrznego holotypu Infernogallus. Wykazały one redukcję przewodu ślimakowego, co świadczy o ograniczonej wrażliwości słuchowej. Takie cechy odpowiadają trybowi życia roślinożercy i przeczą drapieżnictwu (Bazzana-Adams i in., 2026).
Paleoekologia
Zob. Edmontosaurus#Środowisko E. annectens.
Spis gatunków
| Infernogallus | Funston, Dudgeon, Simon, Dufault, Boyd, Fowler, Currie i Evans, 2026 |
| I. jamesi | Funston, Dudgeon, Simon, Dufault, Boyd, Fowler, Currie i Evans, 2026 |
Bibliografia
Bazzana-Adams, K.D., Funston, G.F. & Evans, D.C. (2026). „Inner Ear Anatomy of Caenagnathidae (Theropoda: Oviraptorosauria) Emphasizes Mosaic Evolution of the Avian Neurosensory System.” The Journal of Comparative Neurology. 534(7):e70180. doi:10.1002/cne.70180.
Funston, G.F., Dudgeon, T.W., Simon, D.J., Dufault, D.M., Boyd, C., Fowler, D., Currie, P.J. & Evans, D.C. (2026). "Fruit-eating adaptations in a Late Cretaceous oviraptorosaur (Theropoda)". Nature Communications. doi:10.1038/s41467-026-78343-w
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis.png){kind=link}
