Oldman

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj 
Hasło w trakcie rozbudowy

Autor: Paweł Konarzewski

Formacja Oldman
Wiek
252 201,4 143,1
66

ok. 78,6-76,3 Ma
późna kreda (kampan)

Miejsce Kanada - Alberta
Leży pod formacja Dinosaur Park
Leży nad formacja Foremost
Miąższość 40-120 m
Klimat ciepły i wilgotny
Wendiceratops pinhornensis holotype quarry.jpg
Zdjęcie przedstawiające stanowisko, w którym odnaleziono skamieniałości Wendiceratops. Źródło: Evans i Ryan, 2015 [2]

Wstęp

Formacja Oldman to jednostka geologiczna położona w stanie Alberta na terenie Kanady. Jej osady datuje się na późną kredę.

Etymologia

Nazwa formacji zapewne wywodzi się od rzeki Oldman, która przebiega przez obszar omawianej formacji.

Litologia

Paleofauna

Dinozaury

Dinozaury
Takson Ogniwo Materiał kopalny Komentarz Grafika

Albertaceratops nesmoi [1]

dolne

TMP. 2001.26.1 - czaszka

Centrozauryn blisko spokrewniony z Medusaceratops i Lokiceratops.

Albertaceratops TD.png

Albertadromeus syntarsus [2]

górne

TMP 2009.037.0044 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy

Budowa tylnej kończyny albertadroma sugeruje zdolność do szybkiego biegu.

Albertadromeus LM.png

?Avaceratops sp. [3][4]

górne

CMN 8804 - fragmentaryczna czaszka

Najmniejszy znany dorosły centrozauryn. Być może nieokreślony gatunek Avaceratops lub nowy takson.

Brachylophosaurus canadensis [5][6]

środkowe (okaz CMN 8893)

trzy osobniki

Ten gatunek został odnaleziony również w formacji Judith River.

Brachylophosaurus canadensis.png

Brontotholus sp. [7]

górne

TMP 1989.069.0021 - kopuła czołowo-ciemieniowa

Nieokreślony gatunek z rodzaju Brontotholus.

Brontotholus harmoni.png

Centrosaurus apertus [8]

górne

złoże kostne

Ten gatunek został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park.

Centrosaurus.png

Chasmosaurus sp. [9]

górne

CMN 8802 - niekompletna czaszka

Pierwszy przedstawiciel rodzaju Chasmosaurus odnaleziony w omawianej formacji.

Coronosaurus brinkmani [10][11]

środkowe

dwa złoża kostne

Pierwotnie był opisany jako Centrosaurus brinkmani.

Coronosaurus (cropped).jpg

?Corythosaurus stebingeri [12][13]

górne

szczątki młodocianych osobników

Te okazy mogą reprezentować inne taksony niż C. stebingeri.

Corythosaurus stebingeri.png

Daspletosaurus torosus [14][15]

górne

CMN 8506 - niekompletny szkielet

Gatunek typowy rodzaju Daspletosaurus.

Daspletosaurus torosus 1.tif

Daspletosaurus wilsoni [15]

górne

dwa okazy

Trzeci ważny gatunek Daspletosaurus. Tyranozauryd ten został odkryty również w formacjach Judith River, Two Medicine i Dinosaur Park.

Daspletosaurus wilsoni profile.png

Foraminacephale brevis [16]

górne

TMP 2015.044.0041 - nie podano

Jedyny znany okaz Foraminacephale odnaleziony w omawianej formacji.

Prenocephale brevis.jpg

Gremlin slobodorum [17]

dolne

TMP 2011.053.0027 - niekompletna kość czołowa

Pierwszy nazwany leptoceratopsyd z omawianej formacji.

Plik:Gremlin TD.png

Gryposaurus sp. [18]

dolne

złoże kostne młodocianych osobników

Nieokreślony gatunek z rodzaju Gryposaurus.

200px

Hesperonychus elizabethae [19]

górne

TMP 1995.92.9 - paliczek stopy II-3

Ten gatunek został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park.

Maiasaura sp. [20]

środkowe

TMP 2010.077.0030 - niekompletna czaszka

Nieokreślony gatunek z rodzaju Maiasaura.

200px

Plesiolophus warnerensis [21]

środkowe

TMP 2016.023.0039 - fragmentaryczna czaszka

Potencjalny przodek parazaurolofa.

Plesiolophus warnerensis.png

Prenoceratops sp. [22][17]

górne

TMP 1987.089.0008 - prawa kość czołowa

Nieokreślony gatunek z rodzaju Prenoceratops.

200px

Saurornitholestes langstoni [23]

nie podano

2 zęby, 2 kości zębowe i kość śródstopia IV

Gatunek ten został odnaleziony również w formacjach Judith River, Dinosaur Park, Oldman, oraz Two Medicine.

200px

Stegoceras validum [24]

nie podano

TMP 1972.027.0001 - kopuła czołowo-ciemieniowa

Ten gatunek został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park.

200px

Spinops sternbergorum [25]

?górne

cztery okazy

Holotyp oraz materiał przypisany mógł zostać odnaleziony w omawianej formacji lub Dinosaur Park.

200px

Wendiceratops pinhornensis [26][27]

dolne

złoże kostne

Centrozauryn blisko spokrewniony z Sinoceratops.

200px

Niezidentyfikowany orodromin [2]

środkowe

TMP 2008.045.0002 - częściowy artykułowany szkielet pozaczaszkowy

Potencjalnie nowy takson.

Bibliografia

Eberth, D. A. (2005). "The geology". [w:] Currie, P. J., & Koppelhus, E. B. (red.). "Dinosaur Provincial Park: A Spectacular Ancient Ecosystem Revealed". Indiana University Press: Bloomington and Indianapolis, pp. 54-82

Eberth, D. A. (2024). 'Stratigraphic architecture of the Belly River Group (Campanian, Cretaceous) in the plains of southern Alberta: revisions and updates to an existing model and implications for correlating dinosaur-rich strata". Plos one, 19(1), e0292318. doi:10.1371/journal.pone.0292318

Fowler, D. W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. doi:10.1371/journal.pone.0188426

Rogers, R. R., Eberth, D. A., & Ramezani, J. (2024). "The “Judith River–Belly River problem” revisited (Montana-Alberta-Saskatchewan): New perspectives on the correlation of Campanian dinosaur-bearing strata based on a revised stratigraphic model updated with CA-ID-TIMS U-Pb geochronology". GSA Bulletin, 136(3-4), 1221-1237. doi:10.1130/B36999.1

Zelenitsky, D. K., & Hills, L. V. (1996). "An egg clutch of Prismatoolithus levis oosp. nov. from the Oldman Formation (Upper Cretaceous), Devil's Coulee, southern Alberta". Canadian Journal of Earth Sciences, 33(8), 1127-1131. doi:10.1139/e96-085

  1. ↑ Ryan, M. J. (2007). "A new basal centrosaurine ceratopsid from the Oldman Formation, southeastern Alberta". Journal of Paleontology 81(2):376-396
  2. ↑ 2,0 2,1 Brown, C. M., Evans, D. C., Ryan, M. J., & Russell, A. P. (2013). "New data on the diversity and abundance of small-bodied ornithopods (Dinosauria, Ornithischia) from the Belly River Group (Campanian) of Alberta". Journal of Vertebrate Paleontology, 33(3), 495-520. doi:10.1080/02724634.2013.746229
  3. ↑ Ryan, M. J., Holmes, R., Mallon, J., Loewen, M., & Evans, D. C. (2017). "A basal ceratopsid (Centrosaurinae: Nasutoceratopsini) from the Oldman Formation (Campanian) of Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 54(1), 1-14. doi:10.1139/cjes-2016-0110
  4. ↑ Loewen, M. A., Sertich, J. J. W., Sampson, S., O’Connor, J. K., Carpenter, S., Sisson, B., Øhlenschlæger, A., Farke, A. A., Makovicky, P. J., Longrich, N. & Evans, D. C. (2024). "Lokiceratops rangiformis gen. et sp. nov. (Ceratopsidae: Centrosaurinae) from the Campanian Judith River Formation of Montana reveals rapid regional radiations and extreme endemism within centrosaurine dinosaurs". PeerJ 12:e17224 doi:10.7717/peerj.17224
  5. ↑ Cuthbertson, R. S. & Holmes, R. B. (2010). “The first complete description of the holotype of Brachylophosaurus canadensis Sternberg, 1953 (Dinosauria: Hadrosauridae) with comments on intraspecific variation.” Zoological Journal of the Linnean Society, 159. 373-397. doi:10.1111/j.10963642.2009.00612.x.
  6. ↑ Freedman, E. A., & Horner, J. R. (2015). "A New Brachylophosaurin Hadrosaur (Dinosauria: Ornithischia) with an Intermediate Nasal Crest from the Campanian Judith River Formation of Northcentral Montana." PLOS One 10.11 (2015): e0141304 doi:10.1371/journal.pone.0141304
  7. ↑ Woodruff, D. C., Horner, J. R., Goodwin, M. B., & Evans, D. C. (2025). "The first pachycephalosaurid from the Late Cretaceous Two Medicine Formation: effects of the Western Interior Seaway on North American pachycephalosaurid evolution". Zoological Journal of the Linnean Society. 205 (2) zlaf087. doi:10.1093/zoolinnean/zlaf087
  8. ↑ Chiba, K., Ryan, M. J., Braman, D. R., Eberth, D. A., Scott, E. E., Brown, C. M., Holmes, R. B., Russell, A. P., & Evans, D. C. (2015). "Taphonomy of a monodominant Centrosaurus apertus (Dinosauria: Ceratopsia) bonebed from the upper Oldman Formation of southeastern Alberta". Palaios, 30(9), 655-667. doi:10.2110/palo.2014.094⁠
  9. ↑ Campbell, J. A., Ryan, M. J., Schröder-Adams, C. J., Evans, D. C., & Holmes, R. B. (2018). "New insights into chasmosaurine (Dinosauria: Ceratopsidae) skulls from the Upper Cretaceous (Campanian) of Alberta, and an update on the distribution of accessory frill fenestrae in Chasmosaurinae". PeerJ 6:e5194 doi:10.7717/peerj.5194
  10. ↑ Ryan, M. J., & Russell, A. P. (2005). "A new centrosaurine ceratopsid from the Oldman Formation of Alberta and its implications for centrosaurine taxonomy and systematics". Canadian Journal of Earth Sciences, 42(7), 1369-1387. doi:10.1139/e05-029
  11. ↑ Ryan, M. J., Evans, D. C., & Shepherd, K. M. (2012). "A new ceratopsid from the Foremost Formation (middle Campanian) of Alberta". Canadian Journal of Earth Sciences 49 (10): 1251. doi:10.1139/e2012-056
  12. ↑ Joubarne, T., Therrien, F., & Zelenitsky, D. K. (2024). "Evidence of age segregation behavior in Hypacrosaurus stebingeri (Hadrosauridae: Lambeosaurinae) based on the taphonomic comparison of bonebeds from the Upper Cretaceous (upper Campanian) Oldman Formation of southernmost Alberta (Canada) and Two Medicine Formation of Montana (USA)". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 653, 112416. doi:10.1016/j.palaeo.2024.112416
  13. ↑ Sharpe, H. & Brown, C.M. (2026). "A northern occurrence of Hypacrosaurus altispinus (Dinosauria: Hadrosauridae), with discussions on generic monophyly and hypodigm construction". Canadian Journal of Earth Sciences. doi:10.1139/cjes-2025-0094.
  14. ↑ Paulina Carabajal, A., Currie, P. J., Dudgeon, T. W., Larsson, H. C., & Miyashita, T. (2021). "Two braincases of Daspletosaurus (Theropoda: Tyrannosauridae): anatomy and comparison". Canadian Journal of Earth Sciences, 58(9), 885-910. doi:10.1139/cjes-2020-0185
  15. ↑ 15,0 15,1 Warshaw, E. A., Guevara, D. B., & Fowler, D. W. (2024). "Anagenesis and the tyrant pedigree: A response to “Re-analysis of a dataset refutes claims of anagenesis within Tyrannosaurus-line tyrannosaurines (Theropoda, Tyrannosauridae)". Cretaceous Research, 163, 105957. doi:10.1016/j.cretres.2024.105957
  16. ↑ Schott, R. K., & Evans, D. C. (2017) Cranial variation and systematics of Foraminacephale brevis gen. nov. and the diversity of pachycephalosaurid dinosaurs (Ornithischia: Cerapoda) in the Belly River Group of Alberta, Canada. Zoological Journal of the Linnaean Society. doi:10.1111/zoj.12465
  17. ↑ 17,0 17,1 Ryan, M. J., Micucci, L., Rizo, H., Sullivan, C., Lee, Y. -N., & Evans, D. C. (2023). "New Late Cretaceous leptoceratopsid (Dinosauria: Ceratopsia) from the Oldman Formation (Campanian) of Alberta, Canada". [w:] Lee, Y. -N. (red.). "Windows into Sauropsid and Synapsid Evolution: Essays in Honor of Prof. Louis L. Jacobs". Seoul: Dinosaur Science Center Press. pp. 151–165.
  18. ↑ Scott, E. E., Chiba, K., Fanti, F., Saylor, B. Z., Evans, D. C., & Ryan, M. J. (2022). "Taphonomy of a monodominant Gryposaurus sp. bonebed from the Oldman Formation (Campanian) of Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 59(6), 389-405. doi:10.1139/cjes-2020-0200
  19. ↑ Longrich, N. R., & Currie, P. J. (2009). "A microraptorine (Dinosauria–Dromaeosauridae) from the late Cretaceous of North America". Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(13), 5002-5007. doi:10.1073/pnas.0811664106
  20. ↑ McFeeters, B. D., Evans, D. C., Ryan, M. J., & Maddin, H. C. (2021). "First occurrence of Maiasaura (Dinosauria, Hadrosauridae) from the Upper Cretaceous Oldman Formation of southern Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 58(3), 286-296. doi:10.1139/cjes-2019-0207
  21. ↑ McFeeters, B. D., Evans, D. C., Ryan, M. J., & Maddin, H. C. (2026). "A new parasaurolophin dinosaur (Hadrosauridae: Lambeosaurinae) from the Oldman Formation of southern Alberta". Canadian Journal of Earth Sciences. 63: 1-23. doi:10.1139/cjes-2026-0013
  22. ↑ Miyashita, T., Currie, P. J., & Chinnery-Allgeier, B. J. (2010). "First Basal Neoceratopsian from the Oldman Formation (Belly River Group), Southern Alberta". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J. & Eberth, D. A. (red.). "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium". Indiana University Press, pp, 83-90
  23. ↑ Mortimer, M. (online) [1]
  24. ↑ Dyer, A., Powers, M., & Currie, P. (2023). "Problematic putative pachycephalosaurids: Synchrotron µCT imaging shines new light on the anatomy and taxonomic validity of Gravitholus albertae from the Belly River Group (Campanian) of Alberta, Canada". Vertebrate Anatomy Morphology Palaeontology, 10(1). doi:10.18435/vamp29388
  25. ↑ Farke, A. A., Ryan, M. J., Barrett, P. M., Tanke, D. H., Braman, D. R., Loewen, M. A., & Graham, M. R. (2011). "A new centrosaurine from the Late Cretaceous of Alberta, Canada, and the evolution of parietal ornamentation in horned dinosaurs". Acta Palaeontologica Polonica, 56(4), 691-702. doi:10.4202/app.2010.0121
  26. ↑ Evans, D. C., & Ryan, M. J. (2015). "Cranial Anatomy of Wendiceratops pinhornensis gen. et sp. nov., a Centrosaurine Ceratopsid (Dinosauria: Ornithischia) from the Oldman Formation (Campanian), Alberta, Canada, and the Evolution of Ceratopsid Nasal Ornamentation". PLoS ONE 10(7): e0130007 doi:10.1371/journal.pone.0130007
  27. ↑ Scott, S. H. W., Ryan, M. J., & Evans, D. C. (2023). "Postcranial description of Wendiceratops pinhornensis and a taphonomic analysis of the oldest monodominant ceratopsid bonebed". The Anatomical Record, 1-18. doi:10.1002/ar.25045
Źródło: „https://www.encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Oldman&oldid=38351”