Judith River: Różnice pomiędzy wersjami
m (Nielsen i in., 2026) |
m (→Dinozaury) |
||
| Linia 560: | Linia 560: | ||
| | | | ||
[[Plik:JudithDeinoSkullWiki.png|200px]] | [[Plik:JudithDeinoSkullWiki.png|200px]] | ||
| + | |- | ||
| + | | | ||
| + | Niezidentyfikowany [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]] <ref>Nielsen i in., 2026</ref> | ||
| + | | | ||
| + | nie podano | ||
| + | | | ||
| + | BDM 124 - lewa kość śródstopia II | ||
| + | | | ||
| + | Niediagnostyczny takson. | ||
|} | |} | ||
Aktualna wersja na dzień 15:51, 27 sty 2026
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Formacja Judith River | |
|---|---|
| Wiek |
ok. 79-75,2 Ma |
| Miejsce | USA - Montana |
| Podjednostki | ogniwa Parkman Sandstone, McClelland Ferry, Coal Ridge oraz Woodhawk |
| Leży pod | formacja Bearpaw |
| Leży nad | formacja Claggett |
| Miąższość | ok. 180 m |
| Klimat | ciepły i wilgotny |
| Litologia | mułowce, piaskowce, bentonity |
Odsłonięcia skał formacji Judith River w Missouri Breaks National Monument. Fot. Kenneth Carpenter [13] | |
Wstęp
Formacja Judith River to późnokredowa jednostka litostratygraficzna położona w północnej części USA (stan Montana) należąca do grupy Belly River. Liczne badania wykazały, że jej pokłady pochodzą z piętrowa zwanego kampan.
Etymolgia
Nazwa formacji wywodzi się od rzeki Judith, która zbiega z rzeką Missouri na terenie stanu Montana.
Wiek
Liczne badania skał formacji Judith River wskazują na kampański wiek (np. Rogers i in., 2016; Fowler, 2017; Ramezani i in., 2022). Ramezani i współpracownicy (2022) ustalili, że wiek ogniwa McClelland Ferry wynosi 78,6-76,3 Ma, zaś Coal Ridge - 76,3-75,2 Ma.
Litologia
Rogers i współpracownicy (2016) wyróżnili cztery ogniwa w formacji Judith River: Parkman Sandstone, McClelland Ferry, Coal Ridge oraz Woodhawk. Skały ogniwa Parkman Sandstone stykają się z formacją Claggett. Podjednostkę McClelland Ferry tworzą głównie piaskowce. Wiekiem odpowiada ona formacji Oldman z Kanady. Kolejną częścią omawianej jednostki geologicznej jest ogniwo Coal Ridge zawierającą mułowce. Człon ten korelatywny z formacją Dinosaur Park. Obydwa ogniwa są oddzielone od siebie nieciągłością, która uformowała się około 76,3 miliona lat temu, co zbiegało się z początkiem transgresji Morza Bearpaw w środkowej Montanie. Około 75,2 mln lat temu Morze Bearpaw przesunęło się na zachód poza obszar typowy formacji Judith River. Z biegiem czasu tempo akumulacji osadów zwiększało się z 3,8 cm/1000 lat (ogniwo McClelland Fery) do 9,0 cm/1000 lat (ogniwo Coal Ridge). Podjednostka Woodhawk swoim wiekiem odpowiada ogniwu Coal Ridge. Człon ten składa się z morskich piaskowców. Ogniwo Woodhawk oraz Coal Ridge stykają się z formacją Bearpaw.
Paleoekologia
Fauna z formacji Judith River była typowa dla Ameryki Północnej w późnej kredzie. Głównymi grupami roślinożernych dinozaurów były ceratopsydy, hadrozaurydy, pachycefalozaury i ankylozaury. Na szczycie łańcucha pokarmowego stały tyranozaurydy, zaś w ich cieniu żyły mniejsze dromeozaurydy oraz troodontydy. W osadach formacji Judith River odnaleziono również skamieniałości należące do ryb, płazów, krokodylomorfów, jaszczurek, żółwi przedstawicieli Choristoderes oraz ssaków. Ówczesny klimat był ciepły i wilgotny, zaś tereny przypominały dzisiejsze mokradła (Sahni, 1972).
Dinozaury
| Dinozaury | ||||
|---|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
|
nie podano |
zęby |
Obecnie uważa się te gatunki tyranozaurydów za wątpliwe (nomen dubium). |
|
|
Avaceratops lammersi [3][4][5][6] |
McClelland Ferry Coal Ridge |
niekompletny szkielet oraz dwie kości łuskowe MOR 692 - niekompletna czaszka |
Centrozauryn blisko spokrewniony z Nasutoceratops niewykazujący żadnych cech diagnostycznych. Obecnie uważa się go za takson wątpliwy (nomen dubium). Przynależność okazu MOR 692 do rodzaju Avaceratops jest wątpliwa. |
|
|
McClelland Ferry |
złoże kostne |
|||
|
prawdopodobnie Coal Ridge |
USNM 2411 - fragmenty czaszki |
Ceratopsyd mogący być centrozaurynem. Obecnie uważa się go za takson wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
McClelland Ferry |
UCMP 130048 – kopuła czołowo-ciemieniowa |
|||
|
Coal Ridge |
dwa osobniki (OUSM-FV-001 i ROM 77978) |
Nieokreślony gatunek z rodzaju Corythosaurus odnaleziony po raz pierwszy spoza terenu Kanady. |
||
|
McClelland Ferry |
RMDRC 2002.MT-001 - niekompletny szkielet |
Pierwszy ważny gatunek z rodzaju Daspletosaurus. Szkielet ten należał do najstarszego znanego osobnika D. torosus. |
||
|
Coal Ridge |
BDM 107 - niekompletny szkielet |
Trzeci ważny gatunek z rodzaju Daspletosaurus. Tyranozauryd ten został odkryty również w formacjach Two Medicine i Dinosaur Park. |
||
|
Coal Ridge |
CMC VP 15826 - dość kompletny szkielet |
Nieokreślony gatunek z rodzaju Daspletosaurus. Duży osobnik mierzący ponad 9 m długości. Wykazuje nowe cechy anatomiczne nieznane wcześniej u Daspletosaurus, osłabiając jednocześnie ważność Daspletosaurus wilsoni. |
||
|
McClelland Ferry |
zęby |
Zęby te wykazują typową budowę dla tyranozaurydów. | ||
|
nie podano |
zęby |
Obecnie ten gatunek tyranozauryda jest uważany wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
|
nie podano |
zęby |
Obecnie te gatunki hadrozaurydów uważa się za wątpliwe (nomen dubium). | |
|
McClelland Ferry |
9 zębów |
Gatunek ten został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park. |
||
|
|
nie podano |
zęby |
Obecnie te gatunki ceratopsydów uważa się za wątpliwe (nomen dubium). | |
|
nie podano |
ząb |
Przynależność tego zęba do rodzaju Edmontonia może być niepewna. |
||
|
Coal Ridge |
NSM PV 24660 - niemalże kompletny szkielet młodocianego osobnika |
Centrozauryn blisko spokrewniony z Nasutoceratops. |
||
|
McClelland Ferry |
odlew prawej kości zębowej, dystalny kręg ogonowy, paliczki stopy, odlewy pazurów stopy, 2 izolowane pazury stopy i zęby |
Prawdopodobnie jedne z najstarszych znanych szczątków przypisanych do Gorgosaurus. |
||
|
nie podano |
YPM 515 - dystalna część tibiotarsus |
Gatunek ten został odnaleziony w omawianej formacji lub Claggett. |
||
|
McClelland Ferry |
fragmenty czaszki (YPM VPPU 022404 i YPM VPPU 023262) |
Jeden z najstarszych znanych chasmozaurynów mogący być niediagnostycznym taksonem. |
||
|
nie podano |
prawie kompletny szkielet |
Potencjalnie nowy takson. |
||
|
nie podano |
USNM 5457 - elementy czaszki |
Obecnie takson ten uważa się za niezidentyfikowanego lambeozauryna. | ||
|
McClelland Ferry |
EMK 0012 - niekompletny szkielet |
Centrozauryn blisko spokrewniony z Albertaceratops i Medusaceratops. Charakteryzuje się brakiem ozdoby nosowej oraz przerośniętą drugą parą różków ciemieniowych. |
||
|
"Malta centrosaurinae" [5] |
McClelland Ferry |
GPDM JRF 63 i PCM 549 - czaszki |
Centrozauryn prawdopodobnie należący do Nasutoceratopsini. Potencjalnie nowy takson. | |
|
McClelland Ferry |
złoże kostne |
Centrozauryn blisko spokrewniony z Albertaceratops i Lokiceratops. Został pierwotnie opisany jako chasmozauryn. |
||
|
Coal Ridge |
ROM 64222 - prawie kompletna kość łuskowa |
Chasmozauryn charakteryzujący się unikatową budową kości łuskowej. Gatunek ten został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park. |
||
|
nie podano |
niekompletny szkielet |
Na chwilę obecną ten gatunek Monoclonius uznaje się za wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
nie podano |
niekompletna czaszka |
Na chwilę obecną ten gatunek Monoclonius uznaje się za wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
nie podano |
niekompletna czaszka |
Na chwilę obecną ten gatunek Monoclonius uznaje się za wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
nie podano |
USNM 5814 - dystalna część III kości śródstopia |
Ten fragment kości może w rzeczywistości należeć do tyranozauryda. | ||
|
nie podano |
ANSP 9263 - ząb |
Wątpliwy takson (nomen dubium) ankylozaura. |
||
|
nie podano |
zęby |
Do tego gatunku przypisywano również zęby z formacji Milk River, Dinosaur Park, Kirtland i Frenchman. Obecnie uważany za takson wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
McClelland Ferry |
dwa osobniki (MOR 2919 i MOR 1097) |
Wykazywał budowę pośrednią między Acristavus a Brachylophosaurus. |
||
|
nie podano |
niekompletny szkielet |
Obecnie ten gatunek hadrozauryda uważa się za wątpliwy (nomen dubium). | ||
|
McClelland Ferry |
12 zębów |
Nieokreślony przedstawiciel Coelurosauria znany z zębów. |
||
|
McClelland Ferry |
zęby |
Gatunek ten został odnaleziony również w formacjach Foremost, Dinosaur Park, Oldman, oraz Two Medicine. |
||
|
nie podano |
BDM 005 - niemalże kompletna prawa kość czołowa |
Nieokreślony gatunek z rodzaju Saurornitholestes. |
||
|
Coal Ridge |
CMN 57081 - niekompletny szkielet |
Chasmozauryn prawdopodobnie blisko spokrewniony z Kosmoceratops. |
||
|
"Theropod A" [24] |
prawdopodobnie McClelland Ferry |
28 zębów |
Zęby te należały do dużego teropoda. | |
|
nie podano |
zęby |
Obecnie ten gatunek hadrozauryda uważa się za wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
prawdopodobnie McClelland Ferry |
zęby |
Obecnie gatunek ten jest uznawany za wątpliwy (nomen dubium). |
||
|
nie podano |
CM 9401 - kość łzowa |
Okaz ten jest blisko spokrewniony z Tyrannosaurus, jednak nie ma pewności czy został odnaleziony w omawianej formacji czy Two Medicine. |
||
|
nie podano |
zęby |
Potencjalny synonim Saurornitholestes langstoni. |
||
|
Coal Ridge |
ROM 75860 - niekompletny szkielet |
Ankylozauryd charakteryzujący się dużą kostną buławą. |
||
|
Niezidentyfikowany centrozauryn [28] |
McClelland Ferry |
YPM VPPU 023261 - fragmentaryczna czaszka |
Okaz ten dawniej był przypisany do Judiceratops. | |
|
Niezidentyfikowany centrozauryn [32] |
McClelland Ferry |
WDCB-MC-001 - niekompletna czaszka |
Okaz ten został wykluczony z materiału kopalnego Medusaceratops. | |
|
Niezidentyfikowany chasmozauryn [28] |
McClelland Ferry |
YPM VPPU 023411 - częściowa k. łuskowa |
Okaz ten dawniej był przypisany do Judiceratops. | |
|
Niezidentyfikowany ornitomimozaur [47] |
Coal Ridge |
OUSM-FV-002 - prawa i lewa kość zębowa |
Potencjalny przedstawiciel Deinocheiridae. |
|
|
Niezidentyfikowany tyranozauryd [48] |
nie podano |
BDM 124 - lewa kość śródstopia II |
Niediagnostyczny takson. | |
Krokodylomorfy
| Krokodylomorfy | ||||
|---|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
Brachychampsa montana [26] |
nie podano |
zęby |
Gatunek typowy rodzaju Brachychampsa. |
|
|
Deinosuchus hatcheri [49] |
nie podano |
CM 963 - 2 osteodermy, kręgi oraz prawa kość łonowa |
Gatunek typowy rodzaju Deinosuchus. |
|
|
Leidyosuchus canadensis [26] |
nie podano |
liczne zęby, kręgi i osteodermy |
Gatunek ten został odnaleziony również w formacji Dinosaur Park. |
|
Choristodery
| Choristodery | ||||
|---|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
Champsosaurus annectens [26][50] |
nie podano |
kręgi |
Obecnie gatunki opisane przez Cope'a uznaje się za nieważne (C. annectens i C. vaccinsulensis - nomen vanum i kolejno nieokreślony neochoristoder oraz plezjozaur). | |
|
Champsosaurus natator [50] |
nie podano |
kręgi |
Obecnie gatunki opisane przez Cope'a uznaje się za nieważne (C. brevicollis i C. profundus to synonimy C. natator). |
|
Żółwie
| Żółwie | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
nie podano |
elementy skorupy |
Nieokreślony gatunek z rodzaju Basilemys. | |
|
Plesiobaena antiqua [51] |
McClelland Ferry |
BDM 004 - niekompletna czaszka |
Przedstawiciel grupy Baenidae. |
|
nie podano |
elementy skorupy |
Nieokreślony gatunek z rodzaju Trionyx. | |
Jaszczurki
| Jaszczurki | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Chamops segnis [26] |
nie podano |
AMNH 8486 - kość zębowa |
Przedstawiciel grupy Chamopsiidae. |
|
Exostinus lancensis [26] |
nie podano |
AMNH 8497 - fragment prawej kości szczękowej |
Przedstawiciel grupy Xenosauridae. |
|
nie podano |
AMNH 8498 - kość szczękowa |
Przedstawiciel grupy Xenosauridae. | |
|
Leptochamops denticulatus [26] |
nie podano |
AMNH 8490 - lewa kość zębowa |
Przedstawiciel grupy Chamopsiidae. |
|
Paraderma bogerti [26] |
nie podano |
AMNH 8504 - prawa kość strzałkowa |
Przedstawiciel grupy Helodermatidae. |
|
Parasaniwa wyomingensis [26] |
nie podano |
AMNH 8499 - lewa kość zębowa |
Nieokreślony przedstawiciel Squamata. |
|
Peltosaurus piger [26] |
nie podano |
AMNH 8494 - prawa kość zębowa |
Przedstawiciel grupy Anguidae. |
Płazy
| Płazy | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Habrosaurus dilatus [26] |
nie podano |
AMNH 8477 - prawa kość zębowa |
Przedstawiciel grupy Urodela (płaz ogononiasty). |
|
Lisserpeton bairdi [26] |
nie podano |
fragment czaszki i kręgi |
Przedstawiciel grupy Urodela (płaz ogononiasty). |
|
Opisthotriton kayi [26] |
nie podano |
2 kręgi i kość zębowa |
Przedstawiciel grupy Batrachosauroididae (płaz ogononiasty). |
|
Prodesmodon copei [26] |
nie podano |
kości zębowe i szczękowe |
Przedstawiciel grupy Batrachosauroididae (płaz ogononiasty). |
| Scapherpeton tectum [26] |
nie podano |
wiele okazów |
Przedstawiciel grupy Urodela (płaz ogononiasty). |
|
Niezidentyfikowani przedstawiciele Discoglossidae [26] |
nie podano |
kości biodrowe, ramienne i szczękowe (4 gatunki) |
Płazy bezogonowe. |
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Pelobatidae [26] |
nie podano |
AMNH 8452 i AMNH 8453 - kości biodrowe |
Płaz bezogonowy. |
| Niezidentyfikowany płaz bezogonowy [26] |
nie podano |
AMNH 8424 - kręg |
Zachowany kręg tego płaza mierzy zaledwie 1,6 mm. |
Ryby kostnoszkieletowe
| Ryby kostnoszkieletowe | ||||
|---|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
Arotus hieroglyphus [52] |
nie podano |
łuski |
Pierwotnie był opisany jako Ceratodus hieroglyphus. | |
|
Belonostomus longirostris [26] |
nie podano |
częściowy pysk i łuski |
Przedstawiciel grupy Aspidorhynchidae. | |
|
Kindleia fragosa [26] |
nie podano |
AMNH 10109 - lewy lemiesz (element czaszki) |
Przedstawiciel grupy Amiidae. | |
|
Lepisosteus occidentalis [26] |
nie podano |
łuski i zęby |
Przedstawiciel grupy Lepisosteidae. | |
|
nie podano |
zęby |
Prawdopodobny przedstawiciel grupy Phyllodontidae. | ||
|
McClelland Ferry |
MOR 1184 - niemalże kompletny szkielet |
Przedstawiciel grupy Acipenseridae. Pierwotna nazwa Psammorhynchus została zmieniona na Priscosturion, gdyż była zajęta. |
||
Ryby chrzęstnoszkieletowe
| Ryby chrzęstnoszkieletowe | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Myledaphus bipartitus [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Rhinobatidae. |
Ssaki
| Ssaki | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Alphadon halleyi [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Alphadontidae. |
|
Alphadon praesagus [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Alphadontidae. |
|
Aquiladelphis analetris [55] |
nie podano |
UCMP 131240 - lewa kość szczękowa |
Przedstawiciel grupy Aquiladelphidae. |
| Boreodon matutinus [26] |
nie podano |
zęby i żuchwy |
Przedstawiciel grupy Allotheria. |
| Cimexomys judithae [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Multituberculata (wieloguzkowce). |
|
Cimolomys clarki [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Multituberculata (wieloguzkowce). |
|
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Multituberculata (wieloguzkowce). | |
| Dakotamys magnus [26][56] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel Multituberculata (wieloguzkowce). Gatunek ten został odnaleziony również w formacji Kaiparowits. Pierwotnie opisany jako Cimexomys magnus. |
|
Gypsonictops lewisi [26] |
nie podano |
ząb |
Przedstawiciel grupy Gypsonictopidae. |
| Meniscoessus major [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Multituberculata (wieloguzkowce). |
| Mesodma primaevus [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Multituberculata (wieloguzkowce). |
| Pediomys clemensi [26] |
nie podano |
zęby |
Przedstawiciel grupy Pediomyidae. |
Bezkręgowce
| Bezkręgowce | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Ogniwo | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Conopeum flumineum [57] |
Coal Ridge |
kilka okazów (USNM PAL 771789 i USNM PAL 771790–771795) |
Przedstawiciel kladu Electridae należący do grupy Bryozoa (mszywioły). |
Jaja
Lawver i Jackson (2017) opisali zgromadzenie co najmniej 16 żółwich jaj (MOR 710) z formacji Judith River, dla których zdefiniowali nowy ootakson Testudoolithus zelenitskyae. Osobnik odpowiedzialny za ich złożenie mógł mieć karakaps (górna część skorupy) o długości 35–54,4 cm. Badacze ci zauważyli, że jaja te wykazują podobieństwa w budowie do tych co składał żółw Adocus. Zatem prawdopodobne jest, że ootakson Testudoolithus zelenitskyae pochodził od wcześniej wymienionego żółwia. W co najmniej w pięciu tych jajach zachowały się również szczątki niewyklutych osobników. Jest więc możliwe, że ich śmierć nastąpiła przez wykluciem. O jajach dinozaurów wspomina również Sahni (1972).
Ślady żerowania
W skałach omawianej formacji odnaleziono lewą kość śródstopia II tyranozauryda ze śladami żerowania innego mniejszego przedstawiciela tej grupy. Ślady ugryzień interpretowane są jako wykonane przez zęby przedszczękowe młodocianego osobnika. Na kości nie odnaleziono śladów gojenia, co wskazuje na żerowanie na padlinie większego osobnika tego samego lub blisko spokrewnionego taksonu (Nielsen i in., 2026).
Bibliografia
Fowler, D. W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. doi:10.1371/journal.pone.0188426
Lawver, D. R., & Jackson, F. D. (2017). "An accumulation of turtle eggs with embryos from the Campanian (Upper Cretaceous) Judith River Formation of Montana". Cretaceous Research, 69, 90-99. doi:10.1016/j.cretres.2016.08.012
Nielsen, J., Fowler, D., Wyenberg-Henzler, T., Jacobsen, A. R., & Pearce, C. (2026). "Investigating Size-Asymmetric Feeding Among Tyrannosaurids Using Tooth Marks on a Metatarsal from the Judith River Formation, Montana, USA". Evolving Earth, 100107, doi:10.1016/j.eve.2026.100107.
Ramezani, J., Beveridge, T. L., Rogers, R. R., Eberth, D. A., & Roberts, E. M. (2022). "Calibrating the zenith of dinosaur diversity in the Campanian of the Western Interior Basin by CA-ID-TIMS U–Pb geochronology". Scientific Reports, 12(1), 16026. doi:10.1038/s41598-022-19896-w
Rogers, R. R., Kidwell, S. M., Deino, A. L., Mitchell, J. P., Nelson, K., & Thole, J. T. (2016). "Age, correlation, and lithostratigraphic revision of the Upper Cretaceous (Campanian) Judith River Formation in its type area (north-central Montana), with a comparison of low-and high-accommodation alluvial records". The Journal of Geology, 124(1), 99-135. doi:10.1086/684289
Sahni, A. (1972). "The vertebrate fauna of the Judith River Formation, Montana". Bulletin of the AMNH, v. 147 article 6: 321-415
- ↑ Mortimer, M (online) [1]
- ↑ Mortimer, M (online) [2]
- ↑ Dodson, P. (1986) "Avaceratops lammersi: a new ceratopsid from the Judith River Formation of Montana". Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 138 (2): 305–317 [3]
- ↑ 4,0 4,1 Penkalski, P. & Dodson, P. (1999) "The morphology and systematics of Avaceratops, a primitive horned dinosaur from the Judith River Formation (Late Campanian) of Montana, with the description of a second skull". Journal of Vertebrate Paleontology 19 (4): 692–711. doi:10.1080/02724634.1999.10011182
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Ryan, M. J., Holmes, R., Mallon, J., Loewen, M., & Evans, D. C. (2017). "A basal ceratopsid (Centrosaurinae: Nasutoceratopsini) from the Oldman Formation (Campanian) of Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 54(1), 1-14. doi:10.1139/cjes-2016-0110
- ↑ 6,0 6,1 Ishikawa, H., Tsuihiji, T & Manabe, M. (2023). "Furcatoceratops elucidans, a new centrosaurine (Ornithischia: Ceratopsidae) from the upper Campanian Judith River Formation, Montana, USA". Cretaceous Research. 105660. doi:10.1016/j.cretres.2023.105660
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Loewen, M. A., Sertich, J. J. W., Sampson, S., O’Connor, J. K., Carpenter, S., Sisson, B., Øhlenschlæger, A., Farke, A. A., Makovicky, P. J., Longrich, N. & Evans, D. C. (2024). "Lokiceratops rangiformis gen. et sp. nov. (Ceratopsidae: Centrosaurinae) from the Campanian Judith River Formation of Montana reveals rapid regional radiations and extreme endemism within centrosaurine dinosaurs". PeerJ 12:e17224 doi:10.7717/peerj.17224
- ↑ Prieto-Marquez, A. (2007). "Postcranial osteology of the hadrosaurid dinosaur Brachylophosaurus canadensis from the Late Cretaceous of Montana". [w]: Carpenter, K. (ed.). "Horns and Beaks: Ceratopsian and Ornithopod Dinosaurs". Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press, 91-115.
- ↑ 9,0 9,1 Longrich, N. R. (2013). "Judiceratops tigris, a New Horned Dinosaur from the Middle Campanian Judith River Formation of Montana". Bulletin of the Peabody Museum of Natural History 54: 51–65. doi:10.3374/014.054.0103
- ↑ 10,0 10,1 Mallon, J. C., Ott, C. J., Larson, P. L., Iuliano, E. M., & Evans, D. C. (2016) "Spiclypeus shipporum gen. et sp. nov., a Boldly Audacious New Chasmosaurine Ceratopsid (Dinosauria: Ornithischia) from the Judith River Formation (Upper Cretaceous: Campanian) of Montana, USA". PLoS ONE 11(5): e0154218. doi:10.1371/journal.pone.0154218.
- ↑ Schott, R. K., Evans, D. C., Williamson, T. E., Carr, T. D., & Goodwin, M. B. (2009). "The anatomy and systematics of Colepiocephale lambei (Dinosauria: Pachycephalosauridae)". Journal of Vertebrate Paleontology, 29(3), 771–786. doi:10.1671/039.029.0329
- ↑ Takasaki, R., Chiba, K., Fiorillo, A. R., Brink, K. S., Evans, D. C., Fanti, F., Saneyoshi, M., Maltese, A., & Ishigaki, S. (2023). "Description of the first definitive Corythosaurus (Dinosauria, Hadrosauridae) specimens from the Judith River Formation in Montana, USA and their paleobiogeographical significance. The Anatomical Record". doi:10.1002/ar.25097
- ↑ Stein, W. W., & Triebold, M. (2013). "Preliminary analysis of a sub-adult tyrannosaurid skeleton from the Judith River Formation of Petroleum County, Montana". [w]: Parrish, J. M., Molnar, R. E., Currie, P. J., & Koppelhus, E. B (red.). "Tyrannosaurid Paleobiology". Bloomington: Indiana University Press. pp. 55–77.
- ↑ Scherer, C. R., & Voiculescu-Holvad, C. (2024). "Re-analysis of a dataset refutes claims of anagenesis within Tyrannosaurus-line tyrannosaurines (Theropoda, Tyrannosauridae)". Cretaceous Research, 105780. doi:10.1016/j.cretres.2023.105780
- ↑ Warshaw, E. A. & Fowler, D. W. (2022). "A transitional species of Daspletosaurus Russell, 1970 from the Judith River Formation of eastern Montana". PeerJ. 10. e14461. doi:10.7717/peerj.14461.
- ↑ Warshaw E. A., Barrera Guevara D. & Fowler D. W. (2024). "Anagenesis and the tyrant pedigree: a response to “Re-analysis of a dataset refutes claims of anagenesis within Tyrannosaurus-line tyrannosaurines (Theropoda, Tyrannosauridae)". Cretaceous Research, 105957. doi:10.1016/j.cretres.2024.105957
- ↑ Maltese, A. E. (2009). "Difficult excavation and preparation of a large Daspletosaurus specimen". [w]: Brown, M. A., Kane, J. F., & Parker, W. G. (red.) "Methods in Fossil Preparation": Proceedings of the First Annual Fossil Preparation and Collections Symposium 63-68
- ↑ Scherer, C. R., & Voiculescu-Holvad, C. (2024). "Re-analysis of a dataset refutes claims of anagenesis within Tyrannosaurus-line tyrannosaurines (Theropoda, Tyrannosauridae)". Cretaceous Research, 105780. doi:10.1016/j.cretres.2023.105780
- ↑ Warshaw E. A., Barrera Guevara D. & Fowler D. W. (2024). "Anagenesis and the tyrant pedigree: a response to “Re-analysis of a dataset refutes claims of anagenesis within Tyrannosaurus-line tyrannosaurines (Theropoda, Tyrannosauridae)". Cretaceous Research, 105957. doi:10.1016/j.cretres.2024.105957
- ↑ Warner-Cowgill, E., Storrs, G.W., Rogers, R. R., & Maltese, A. E. (2025). "Cranial anatomy and stratigraphy of a new specimen of the tyrannosaurine dinosaur Daspletosaurus from the Judith River Formation of Central Montana, USA. Acta Palaeontologica Polonica 70 (1): 159–174. doi:10.4202/app.01143.2024.
- ↑ 21,0 21,1 Dalman, S. G., & Lucas, S. G. (2015). "New data on the tyrannosaurid theropods from the middle Campanian lower Judith River Formation of north-central Montana". New Mexico Museum of Natural History and Science, 67, 77-89.
- ↑ Mortimer, M (online) [4]
- ↑ 23,0 23,1 23,2 23,3 Coombs Jr, W. P. (1988). "The status of the dinosaurian genus Diclonius and the taxonomic utility of hadrosaurian teeth". Journal of Paleontology, 812-817. [5]
- ↑ 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 Fiorillo, A. R., & Currie, P. J. (1994). "Theropod teeth from the Judith River formation (Upper Cretaceous) of south-central Montana". Journal of Vertebrate Paleontology, 14(1), 74-80. doi:10.1080/02724634.1994.10011539
- ↑ 25,0 25,1 25,2 25,3 Coombs Jr, W. P., & Galton, P. M. (1988). "Dysganus, an indeterminate ceratopsian dinosaur". Journal of Paleontology, 818-821. [6]
- ↑ 26,00 26,01 26,02 26,03 26,04 26,05 26,06 26,07 26,08 26,09 26,10 26,11 26,12 26,13 26,14 26,15 26,16 26,17 26,18 26,19 26,20 26,21 26,22 26,23 26,24 26,25 26,26 26,27 26,28 26,29 26,30 26,31 26,32 26,33 26,34 26,35 26,36 26,37 Sahni, 1972
- ↑ Mortimer, M (online) [7]
- ↑ 28,0 28,1 28,2 Campbell, J. A. (2015). "A reassessment of the horned dinosaur Judiceratops tigris (Ornithischia: Ceratopsidae) from the Upper Cretaceous (Campanian) of Montana, USA". Canadian Journal of Earth Sciences, 52(2), 85-95. doi:10.1139/cjes-2014-0172
- ↑ Mortimer, M. (online) [8]
- ↑ Prieto-Márquez, A., Weishampel, D. B., & Horner, J. R. (2006). "The dinosaur Hadrosaurus foulkii, from the Campanian of the East Coast of North America, with a reevaluation of the genus". Acta Palaeontologica Polonica, 51(1).
- ↑ Ryan, M. J., Russell, A. P. & Hartman, S. (2010). "A New Chasmosaurine Ceratopsid from the Judith River Formation, Montana". [w]: Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press: 181-188
- ↑ 32,0 32,1 Chiba, K., Ryan, M. J., Fanti F., Loewen, M. A & Evans, D. C. (2018). "New material and systematic re-evaluation of Medusaceratops lokii (Dinosauria, Ceratopsidae) from the Judith River Formation (Campanian, Montana)". Journal of Paleontology. 92 (2), s. 272–288, doi:10.1017/jpa.2017.62
- ↑ Ryan, M. J., Evans, D. C., Currie, P. J. & Loewen, M. A. (2014) "A new chasmosaurine from northern Laramidia expands frill disparity in ceratopsid dinosaurs" Naturwissenschaften, 101(6), 505–512. doi:10.1007/s00114-014-1183-1
- ↑ 34,0 34,1 34,2 Dodson, P. (1990) "On the status of the ceratopsids Monoclonius and Centrosaurus". [w]: Carpenter, K., & Currie, P. J. (red.). "Dinosaur Systematics: Perspectives and Approaches". Cambridge University Press. pp. 231–243.
- ↑ Mortimer, M (online) [9]
- ↑ Coombs Jr., W.P. (1990). "Teeth and taxonomy in ankylosaurs". [w]: Carpenter, K., & Currie, P. J. (red.). "Dinosaur Systematics: Perspectives and Approaches". Cambridge University Press: 269-279
- ↑ Mortimer, M. (online) [10]
- ↑ Freedman, E. A. i Horner, J. R., (2015). "A New Brachylophosaurin Hadrosaur (Dinosauria: Ornithischia) with an Intermediate Nasal Crest from the Campanian Judith River Formation of Northcentral Montana." PLOS One 10.11 (2015): e0141304 doi:10.1371/journal.pone.0141304
- ↑ Lull, R. S., & Wright, N. E. (1942). "Hadrosaurian dinosaurs of North America". Geological Society of America.
- ↑ Wilson, J. P., & Fowler, D. W. (2021). The easternmost occurrence of Saurornitholestes from the Judith River Formation, Montana, indicates broad biogeographic distribution of Saurornitholestes in the Western Interior of North America. Historical Biology, 33(12), 3302-3306. doi:10.1080/08912963.2020.1862828
- ↑ Urban, M. A., & Lamanna, M. C. (2006) "Evidence of a giant tyrannosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous (? Campanian) of Montana". Annals of Carnegie Museum, 75(4), 231-235 [231:EOAGTD2.0.CO;2.short]
- ↑ Dalman, S. G., Lucas, S. G. & Malinzak, D. E. (2018). "Tyrannosaurid Teeth from the Upper Cretaceus (Campanian) Two Medicine Formation of Montana". Fossil Record 6. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 79. 125-139
- ↑ Scherer, C. R. (2025). "Multiple lines of evidence support anagenesis in Daspletosaurus and cladogenesis in derived tyrannosaurines". Cretaceous Research, 169, 106080. doi:10.1016/j.cretres.2025.106080
- ↑ Larson, D. W. & Currie, P. J. (2013). "Multivariate Analyses of Small Theropod Dinosaur Teeth and Implications for Paleoecological Turnover through Time". PLOS ONE. 8 (1): e54329. doi:10.1371/journal.pone.0054329
- ↑ Currie, P.J. & Evans, D.C. (2019). "Cranial Anatomy of New Specimens of Saurornitholestes langstoni (Dinosauria, Theropoda, Dromaeosauridae) from the Dinosaur Park Formation (Campanian) of Alberta." The Anatomical Record. 303 (4). doi:10.1002/ar.24241
- ↑ Arbour, V. M., & Evans, D. C. (2017). "A new ankylosaurine dinosaur from the Judith River Formation of Montana, USA, based on an exceptional skeleton with soft tissue preservation". Royal Society Open Science 4: 161086. doi:10.1098/rsos.161086
- ↑ Chinzorig, T., Takasaki, R., Chiba, K., Fiorillo, A. R., Kobayashi, Y., Saneyoshi, M., & Ishigaki, S. (2025). "A potential deinocheirid ornithomimosaur from the Judith River Formation (Upper Cretaceous: Montana, U.S.A.) and its paleobiogeographic implications". Journal of Vertebrate Paleontology e2536844. doi:10.1080/02724634.2025.2536844.
- ↑ Nielsen i in., 2026
- ↑ Holland, W. J. (1909). "Deinosuchus hatcheri, a new genus and species of crocodile from the Judith River beds of Montana". Annals of the Carnegie Museum. 6: 281–294. doi:10.5962/p.214851.
- ↑ 50,0 50,1 50,2 Dudgeon, T. W. (2019). "The internal cranial anatomy of Champsosaurus lindoei and its functional implications". Master’s Thesis, Carleton University, Ottawa, Canada.
- ↑ Smith, H. F., Berg, M., & Adrian, B. (2023). "A well‐preserved cranium from the Judith River Formation (Montana, USA) reveals the inner ear and neuroanatomy of a Campanian baenid turtle". The Anatomical Record, 306(6), 1431-1451. doi:10.1002/ar.25185
- ↑ Gardner, J. D., Brinkman, D. B., & Murray, A. M. (2025). "Reidentification of the holotype of ‘Ceratodus’ hieroglyphus Cope from the Upper Cretaceous (Campanian) of Montana, USA, as the scale of a holostean fish". Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments, 1-28. doi:10.1007/s12549-025-00663-4
- ↑ Grande, L., & Hilton, E. J. (2006). "An exquisitely preserved skeleton representing a primitive sturgeon from the Upper Cretaceous Judith River Formation of Montana (Acipenseriformes: Acipenseridae: n. gen. and sp.)". Memoir (The Paleontological Society), 1-39. doi:10.1666/05032.1
- ↑ Grande, L., & Hilton, E. J. (2009). "A replacement name for† Psammorhynchus Grande & Hilton, 2006 (Actinopterygii, Acipenseriformes, Acipenseridae)". Journal of Paleontology, 83(2), 317-318. doi:10.1666/08-137.1
- ↑ Cohen, J. E., Davis, B. M., & Cifelli, R. L. (2020). "Geologically oldest Pediomyoidea (Mammalia, Marsupialiformes) from the Late Cretaceous of North America, with implications for taxonomy and diet of earliest Late Cretaceous mammals". Journal of Vertebrate Paleontology, 40(5), e1835935. doi:10.1080/02724634.2020.1835935
- ↑ Eaton, J. G. (2002). "Multituberculate mammals from the Wahweap (Campanian, Aquilan) and Kaiparowits (Campanian, Judithian) formations, within and near Grand Staircase-Escalante National Monument, southern Utah (Vol. 2, No. 4)". Utah Geological Survey.
- ↑ Taylor, P. D., & Rogers, R. R. (2021). "A new cheilostome bryozoan from a dinosaur site in the Upper Cretaceous (Campanian) Judith River Formation of Montana". Journal of Paleontology, 95(5), 965-973. doi:10.1017/jpa.2021.34